Komoros waxay soo saartay liiska kooxaha dambiyada caalamiga ah ee la aqoonsan yahay

Sharciyada ka hortagaya dhaq-dhaqaaqa lacagaha iyo dambiyada ayaa Comoros soo saartay liiska "kooxaha dembiyada" caalamiga ah ee la aqoonsan yahay.

Iyadoo laga jawaabayo amarka Moroni, Wasaaradda Arrimaha Guduhu waxay soo saartay liiska dadka, kooxaha, iyo dhaqdhaqaaqa uu Moroni u maleeyay inay yihiin "ururada dembiyada." Waxaan aragnaa kooxo ay ka mid yihiin Dowladda Islaamka, Ururka Ikhwaanul Muslimiinka Caalamka, Al-Qaacida, Boko Haram, iyo xitaa dhaqdhaqaaqa Shiicada sida Xuutiyiinta Yemen, iyo sidoo kale dhammaan kooxaha ku xiran dhaqdhaqaaqa Xisbullah ee ka shaqeeya dalalka Khaliijka iyo kuwo kale.

Sida ku cad wareegtada n ° 23-004 / Midati / Cab, oo Wasiirka Arrimaha Gudaha Fakridine Mahamoud uu saxiixay 9-kii Febraayo, 69 hay'adood oo ka shaqeeya adduunka oo dhan ayaa loo magacaabay "kooxaha iyo ururada dambiyada" ee aan loo ogolayn dhulka Comoros.

Qodobka 1-aad ee wareegtadan waxa uu leeyahay “Sida uu qabo qodobbada 1aad iyo 27aad ee Xeer Lr.21-004/Au June 29, 2021, oo khuseeya la dagaalanka argagixisada, maalgelinteeda, iyo cabudhinta lacagaha la dhaqo, ururada iyo kooxaha Argagixisadu marka la eego dareenka adag, iyo sidoo kale dhammaan kooxaha daboolaya dhaqdhaqaaqyadan, waa sharci-darro ku jira Midowga Comoros ilaa inta ay ku dhaqmayaan amarkooda ama iyaga oo kaashanaya, ujeedooyinkooda iyo macnahooda."

Shabakadaha dhaqdhaqaaqyada Shiicada taabacsan

Kooxda dowladda Islaamiga ah, Ikhwaanul Muslimiinka caalamiga ah, Al-Qaacida, Boko Haram, ama xitaa shabakadaha Shiicada ah ee xiriirka la leh Xuutiyiinta Yemen ama dhammaan qaab dhismeedka ku xiran dhaqdhaqaaqa Xisbullah ayaa ka mid ah ururada ku jira liiskan ee firfircoon ee ka jira waddamada Khaliijka. Comoros "waa in ay soo diraan calaamad xooggan oo ah rabitaankooda ah in ay la dagaalamaan argagixisanimada nooc kasta oo ay tahay, maalgelinteeda, iyo in ay weeraraan dhammaan dhismayaasha naftooda u huray maalgelinta fal-dambiyeedka," ayaa lagu dooday. Wasiirka arimaha gudaha ayaa dhawaan magaalada Moroni ku marti galiyay soona qaban qaabiyay aqoon iswaydaarsi looga hadlayay sida ugu dhaqsiyaha badan ee loo dajin karo sharciga la dagaalanka argagixisada iyo lacag dhaqida.

Liiska magacyada ku jira lifaaqa waxa ka mid ah "ururada falsafada la mid ah" iyo "dhammaan kooxaha hadda socda ee ku hawlan argagixisada iyo dhaqanka rabshadaha." Waxa kale oo ay ka hadlaysaa wareegtada u horseedi karta in lala wareego "qiyamka iyo hantida" iyo mamnuucidda "qorista dadka raacsan" iyo "bixinta dadka, agabka, iyo ilaha dhaqaalaha ama abaabulidda tallaabo dacaayad ah oo lagu taageerayo iyaga ama kuwa aan laga adkaan. "

Kooxaha isha lagu hayo waxay u guureen Bariga Dhexe oo ay laamo iyo shabakado xooggan ka samaysteen Afrika, Yurub, wadamo yar oo Aasiya ku yaalla iyo xataa Gacanka Cadmeed oo u dhow badweynta Hindiya. Kooxda Aqmi (Al-Qaacidada Maqribul Islaami), ururka Al-Qaacida ee Jaziiratul Carab (Aqpa), iyo Al-Shabaab ayaa ku jira liiskan madow, oo ah kii ugu horreeyay oo ay shaaciyeen mas'uuliyiinta Komoriya. Waxaa loo malaynayaa inay caawiyeen oo ay sahay siiyeen kooxaha argagixisada ah ee ku sugan Kanaalka Mozambique ee Cabo Delgado.

Xushmaynta waajibaadka shisheeye

Sida laga soo xigtay Xarunta Macluumaadka Badaha ee Gobolka (Crifm), oo ku taal Madagascar, aagga Badweynta Hindiya ayaa hadda la tacaalaya kororka burcad-badeedda, ka ganacsiga hubka, ka ganacsiga nooc kasta, iyo falalka sharci darrada ah ee ku xidhan kooxaha argagixisada ah. "Ka ganacsiga hubka ee wax ku oolka ah wuxuu khatar weyn ku yahay gobolka, dalalkuna waxay u baahan yihiin inay qaadaan tillaabooyinka saxda ah si ay wax uga qabtaan dhibaatooyinka dambiyada hubka ee ka gudba," ayuu yiri Sarkaalka Xiriirinta Said Lavani, oo matalaya Comoros ee Crifm.

Ilo wareedyo ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa sheegay in iyada oo la soo bandhigay liiska ururada argagixisada, “Midowga Comoros waxa uu doonayaa in uu is waafajiyo awaamiirta ururada gobolka iyo kuwa caalamiga ah, gaar ahaan Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale la-hawlgalayaasha ka shaqeeya ka-hortagga falalka sharci-darrada ah ee kooxahan iyo ururradan argagixisada ah.” "Haddii dhaqdhaqaaqyo laga shakiyo la soo sheego ama la helo, wax dulqaad ah kuma jiri doono Comoros," ayuu yiri isla isha. "Waa fariin ku socota dhismayaashan iyo kuwa taageera," isha ayaa sii raacisay.

Madaxa dawladda, Azali Assoumani, ahna Guddoomiyaha Midowga Afrika, ayaa 18-kii February magaalada Addis Ababa ka ballan qaaday inay dawladdaha iyo hay’adaha ay khusayso kala shaqayn doonaan sidii loo dhimi lahaa khataraha ay kooxaha argagixisada ah ka wadaan meelo kala duwan oo qaaradda ah. Waxa uu aaminsan yahay in ay muhiim tahay in dhalinyarada laga joojiyo "la haystayaal u noqda kooxaha xagjirka ah nooc kasta oo ay yihiin, kuwaas oo khatar geliya nabadda iyo ammaanka ummaddeena iyada oo loo marayo falalkooda argagixiso." Ilaa si kale loo caddeeyo mooyaane, qofna ma xaqiijin karo in ururada argagixisada ah iyo kooxaha Comoros ay mamnuuceen in ay xiriir la leeyihiin hay'adaha maxaliga ah ama dadka u dhashay Komorian.