Muddooyinkii u dambeeyey waxaa dalka gudihiisa iyo dibaddiisaba si weyn looga dareemayay guux iyo dhaleecayn xooggan oo loo jeedinayo qaabka uu Madaxweynaha Soomaaliya u maamulo arrimaha qaranka. Dadka u dhuun-daloola siyaasadda iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa rumeysan in hannaanka hadda jira uu u muuqdo mid ka fog wada-tashigii iyo dhegeysiga talada dadweynaha ee looga bartay nidaamka dimuqraadiyadda ee curdinka ah. Dhaleecayntan ayaa salka ku haysa walaaca laga qabo in awoodda dawladdu ay ku ururto gacmo kooban, taas oo loo arko inay caqabad ku tahay geeddi-socodka dhismaha hay'adaha qaranka iyo xasiloonida siyaasadeed ee dalka. Walaaca laga qabo Madax-bannaanida Hay’adaha iyo Maamul-wanaagga Qodobada ugu muhiimsan ee maqaallada lagu qoray Garowe Online iyo falanqeeyeyaasha kale ay diiradda saarayaan waxaa ka mid ah saameynta hoggaanka Madaxweynuhu uu ku leeyahay madax-bannaanida hay'adaha sharciga iyo fulinta. Waxaa jira eedaymo sheegaya in go’aannada masiiriga ah ee ...
Dalku wuxuu la daalaa dhacayaa masiibadii ka dhalatay isbedelka cimilada ee El Nino, taasoo keentay fatahaado baahsan oo uu madaxweyne Maxamuud ku tilmaamay dhibaato bini'aadantinimo. Daadadkan ayaa galaaftay nolosha dad, guryo burburay, waxaana ku waayay kumanaan xoolo ah iyo guryo, taasoo uga sii dartay xaaladda bulsho ee markii horeba taag darneyd.
Waxa kale oo murugada sii kordhinaysa, Maxamuud waxa uu iftiimiyay caqabadaha ay al-Shabaab, oo ah urur argagixiso, ka hortagga beeralayda iyo gargaarka bini'aadantinimo ee gobollada ay ka taliyaan in ka badan lix iyo toban sannadood. Ficilkoodu waxa uu xoojiyey caqabadaha ay la kulmaan dadka ay dhibaatadu saameysey, iyaga oo xaddidaya helitaanka agabyada muhiimka ah iyo gargaarka.
Xafiiska isku xirka arrimaha bini’aadantinimada ee OCHA ayaa sheegay in 34 degmo oo ay ugu horeeyaan gobolada koonfureed ay si ba’an u saameeyeen roobabkii iyo daadadka tan iyo bishii October. Gobollada Koonfur Galbeed, Jubaland, iyo Hirshabeelle ayaa dhibaatada ugu weyn ay ku hayaan, iyadoo dhul beereed aad u ballaaran, oo ku dhow 1.5 milyan hektar, la filayo in uu saameyn ku yeesho roobabka socda.
Xaalada ayaa ah mid aad u adag, waxaana lagu soo waramayaa in ay jirto xaalad cimilo oo aad u daran kadib abaartii ugu darneyd ee Soomaaliya soo marta muddo afartan sano ah. Martin Griffiths, oo ah madaxa hay'adda gargaarka Qaramada Midoobay, ayaa hoosta ka xarriiqay saameynta aan sinnayn ee isbeddelka cimilada, iyada oo waddamada nugul ay si aan xad lahayn u dhibaataysan yihiin oo aan helin dhaqaale ku filan oo wax looga qabto dhibaatada.
Griffiths ayaa carrabka ku adkeeyay baahida degdegga ah ee isbeddelka, isagoo ku boorriyay taageerada iyo kordhinta maalgelinta waddamada ay saameeyeen isbeddelka cimilada, isagoo xoogga saarayay degdegga ah ee lagu xakameynayo farqiga maalgelinta. Qorshaha Waxqabadka Bani'aadamnimada ee 2023 ee Soomaaliya, oo lagu raadinayo $2.6 bilyan si loogu gargaaro 7.6 milyan oo qof, ayaa weli si weyn loo maalgeliyay 39%, taas oo u baahan in si degdeg ah wax looga qabto si loo yareeyo dhibaatada iyada oo ay jiraan fatahaado socda.
Soomaaliya waxay ku dhawaaqday "xaalad bini'aadantinimo oo heer qaran ah" taasoo wax looga qabanayo daadadka xunxun, iyadoo xooga saaraysa baahida degdega ah ee loo qabo dadaallo isku xidhan iyo taageero caalami ah si loo yareeyo dhibaatada bulshooyinka ay saameeyeen.
Iyadoo Soomaaliya ay la daalaa dhacayso dhibaatadan wejiyo badan leh ee ay uga sii dartay isbeddelka cimilada, dareenka caalamka, iyo waxqabad degdeg ah ayaa lama huraan ah si wax looga qabto baahiyaha degdegga ah iyo in la dhiso adkaysi muddo dheer ah oo looga hortagayo masiibooyinkaas. Xaaladdu waxay u baahan tahay dadaal wadajir ah si loo yareeyo saameynta isbeddelka cimiladu ku yeelanayaan dadka nugul iyo in la xaqiijiyo waddo waara oo uu dalka u socdo.
Posts
Comments
Post a Comment