Kulanka AfDB ayaa looga hadlay yareynta isbeddelka cimilada Soomaaliya iyo soo kabashada dhaqaalaha.

Magaalada Sharm El Sheikh ee dalka Masar, waxaa 2023-ka ka furmay shirar sanadlaha ah oo ay yeelanayaan Kooxda Bankiga Horumarinta Afrika, Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamsa Cabdi Barre ayaa kaalin mug leh ka qaatay. Madaxda Afrika ayaa isugu yimid shirkan oo socday intii u dhaxeysay 22-ka May ilaa 26-ka May, waxaana looga hadlay arrimo muhiim ah. Waxyaabaha diiradda lagu saaray shirka sanadkan ayaa ahaa “Abaabulidda Maalgelinta Ganacsiga Gaarka ah ee Cimilada iyo Kobaca Cagaaran ee Afrika”.

1/2
Today, I took the opportunity to reiterate the importance of ensuring that Multilateral Development Banks are responsive & deliver for all member countries through diverse innovative financing at the @AfDB_Group High Level Dialogue in Sharm El Sheikh. pic.twitter.com/3GXFPwSHO4

— Hamza Abdi Barre (@HamzaAbdiBarre) May 23, 2023

Iyadoo ay weheliyaan madax kale oo Afrikaan ah, oo ay ku jiraan madaxweynayaasha Comoros, Tanzania iyo ra'iisul wasaarayaasha Masar, Rwanda, iyo Burundi, waxaa dood cilmiyeedka ka qayb qaatay Ra'iisul Wasaare Barre. Wuxuu carabka ku adkeeyay doorka muhiimka ah ee bangiyada horumarinta ay ka ciyaaraan xallinta arrimaha ka taagan deegaanka. Waxa uu ku nuux-nuux saday muhiimadda ay u leeyihiin dalalka ku dadaalaya inay ka soo kabtaan dagaallada iyo inay ku biiraan dhaqaalaha adduunka.

Sanadihii la soo dhaafay, Soomaaliya waxaa soo martay dhibaatooyin badan, oo ay ku jiraan qalalaasaha siyaasadeed, masiibooyinka dabiiciga ah, iyo gaajo. Dhibaatooyinkaasi waxay keeneen baahiyo waaweyn oo horumarineed iyo gargaar bini'aadantinimo. Qaab-dhismeed federaal oo aan caadi ahayn oo ka jira Soomaaliya, halkaas oo awoodda ugu weyn loo dhiibo maamul-goboleedyada, waxay sii adkeynaysaa dadaallada horumarineed ee gargaarka iyo horumarinta.

Isagoo ka jawaabaya dhibaatooyinkaas, ayuu Ra’iisal Wasaare Barre ku nuux-nuuxsaday muhiimadda lixdii tiir ee horumarka iyo barwaaqada Soomaaliya. Labadan ee sida ugu badan loo fiirsaday waxaa ka mid ah kobaca dhaqaalaha iyo yaraynta isbedelka cimilada.

Daraasad dhowaan la sameeyay ayaa xoogga saartay sida degdegga ah ee hindisayaashani. Sida lagu sheegay qiimaynta, isbeddelka cimiladu waxa uu kordhiyey suurtogalnimada abaarta sii socota ee Geeska Afrika ugu yaraan 100 jeer, taasoo keentay in dad lagu qiyaasay 4.35 milyan oo qof ay baahi weyn u qabaan gargaar bini'aadantinimo. Muhiimadda dadaallada Soomaaliya ee lagu xoojinayo adkeysiga cimiladu waxa ay u eegtahay xaqiiqadan foosha xun.

Iyadoo la kaashanayo bangiyada horumarinta sida AfDB, Soomaaliya waxay sameyneysay horumar dhanka soo kabashada inkastoo caqabadahaas jira. AfDB waxa ay lama huraan u ahayd kaalmaynta horumarka Soomaaliya sannadihii la soo dhaafay. Ka-qaybgalkoodu waxa uu yeeshay qaabab kala duwan, oo ay ku jiraan taageerada kobaca ganacsiga gaarka loo leeyahay, horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha, dhimista deynta, iyo gargaarka bini'aadantinimo ee degdegga ah.

AfDB waxay si firfircoon u taageertay deyn cafinta Soomaaliya iyadoo la raacayo Hindisaha HIPC, kaasoo ah mid muhiim ah. Soomaaliya 122 milyan oo dollar oo deyn ah oo bangi ah ayaa waxaa xafiiska AfDB ka saaray bishii Maarso 2020, taasoo ahayd tillaabo muhim ah oo lagu dhimayo culeyska deymaha ee qaranka iyo awood u siinaya inay hesho kheyraad cusub.

Sida laga soo xigtay AfDB, waxay ballan qaaday inay gacan ka geysan doonto yaraynta khatarta iyo ka saarista caqabadaha ganacsiga si kor loogu qaado tabarucaadka maalgashadayaasha gaarka ah ee dhaqaalaha cimilada ee qaaradda oo dhan.