Ka bixitaanka ciidamada AU-da ee Soomaaliya waxay sare u qaadi kartaa khatarta Al-Shabaab

Sarkaal ka tirsan dowladda Soomaaliya ayaa sheegay in qorshahan uu yahay mid aan si wanaagsan looga fakarin, isla markaana uu kordhinayo suurtagalnimada in Al-Shabaab ay dib u qabsadaan dhulkii ay ka luntay, iyadoo ciidamada Midowga Afrika ee ku sugan Soomaaliya oo inta badan loo yaqaano ATMIS ay dhimaan awoodda ciidamada. Waxaa aad u adag in ciidamada Soomaaliya ay ilaaliyaan goobaha ay baneeyaan ciidamada Midowga Afrika, sida uu sheegay madaxweyne ku xigeenka Jubaland oo ay ku sugan yihiin ciidamada Kenya iyo Itoobiya.

Maxamuud Sayid Aadan ayaa sheegay in halkaasi ay ka dhalan doonto khatar. “Mucaaradku faa’iido ayay heli doonaan, dagaalyahannada Al-Shabaab waxay ka aargudan doonaan shacabka ku tiirsanaa ciidamada Soomaaliya iyo kuwa ATMIS-ka. Lix ka mid ah fariisimaha ciidamada Soomaaliya ay ku leeyihiin ayaa waxaa todobaadkii hore ciidamada nabad ilaalinta Midowga Afrika ku wareejiyay ciidamada Soomaaliya.

Ilaa dhamaadka howlgalka Diseembar 2024, Midowga Afrika wuxuu doonayaa inuu si tartiib tartiib ah u dhimo tirada ciidamada. 16,586 askari ayaa laga saari doonaa ciidamada kadib markii ay dalka ka baxeen 2,000 oo askari oo 400 ka mid ah ay ka kala imaanayaan shanta wadan ee ciidamada ay siiyeen ee kala ah Burundi, Ethiopia, Djibouti, Kenya iyo Uganda. Dhamaadka bisha Sebtembar, Midowga Afrika iyo dowladda Soomaaliya ayaa ku heshiiyay in 3,000 oo askari oo dheeraad ah laga saaro.

Aaden waxa uu ku dhaliilay fikirkaas in uu yahay mid si xun looga fikiray oo uu ku degdegay. Waxa Adan ka dalbaday in hoos u dhigista "la hakiyo oo dib loo eego." Mas’uuliyiinta kale ee Soomaalida, si kastaba ha ahaatee, fikrado kale ayay qabeen. Fareey oo sidoo kale loo yaqaano Yaasiin C/llaahi Maxamuud oo ah Xildhibaan, waxaana uu horay usoo noqday Taliyaha Hay’adda Nabad Sugida iyo Sirdoonka Qaranka. Hadda waxa uu ka mid yahay wakiillada abaabulaya ciidamada deegaanka si ay ula dagaalamaan Al-Shabaab.

Wuxuu ku andacoodey in iyadoo Soomaalidu ay u mahadcelinayaan ciidamada Midowga Afrika, haddana go’aanka lagu dhimayo joogitaankooda aan lagu degdegin. Waxaa la gaaray waqtigii ku haboonaa ee ciidamada ay baxayaan, ayuu ku dhawaaqay. "Waa lagama maarmaan in ciidamada qaranka ay la wareegaan ammaanka."

Maxamuud ayaa ku andacoonaya in ciidamada Soomaaliya looga baahan yahay inay sare u qaadaan, sababtoo ah askarta ATMIS ayaan si weyn ugu lug laheyn howlgallada militari ee ka dhanka ah Al-Shabaab sanadkii la soo dhaafay. Dowladda Federaalka ayaa isku diyaarineysa inay dib u bilowdo howlgallada milateri ee ka dhanka ah Al-Shabaab oo hakad ku jira roobabkii iyo duqeymo ay dad badan ku dhinteen, maadaama ay dhacayso bixitaanka ciidamada Midowga Afrika.

Intaa waxaa dheer, dawladda Soomaaliya waxay isu diyaarinaysaa wejiga labaad ee hawlgallada loo yaqaan "Libaaxa Madow." Ciidamada Itoobiya, Jabuutiyaanka iyo Kenya ee ka socda dalalka deriska la ah Soomaaliya ayaa la filayaa inay ka qeyb qaataan.

Sida uu sheegay sarkaal ka tirsan AU-da oo la hadlay VOA Somali oo diiday in magaciisa la shaaciyo, lama filayo in 2,000 oo ka mid ah ciidamada la baxay Soomaaliya la filayo in la helo. Waxa uu intaasi ku daray in ciidamada Ethiopia iyo Uganda laga yaabo inay sii wadaan caawinta Ciiddanka Qaranka Somalia ee dagaalka kula jira Al-shabaab laba dhinac, taasoo la micno ah inaysan la shaqeyn doonin ATMIS.

Sidoo kale, waxaa sii kordhaya khasaaraha ka dhashay weerarada Al-Shabaab ay ka geysanayaan gudaha Soomaaliya iyo Kenya. Ciidamo fara badan ayaa lagu dilay weeraro Al-Shabaab ay ku qaadeen ciidamada AMISOM iyo kuwa dowladda Soomaaliya ee ku sugnaa magaalooyinka Buulo Mareer iyo Masagawaay dhamaadkii bishii May.

Al-shabaab ayaa sidoo kale todobaadyadii lasoo dhaafay sare u qaaday weerarada ay ka geysanayaan gudaha dalka Kenya. Ilaa 15 weerar oo qaarkood ay ku dhinteen askar iyo dad deegaanka ah ayaa laga soo sheegay degmooyinka Lamu ee xeebta ku teedsan iyo waqooyi bari. Sida ay sheegeen mas’uuliyiin ka tirsan dowladda Soomaaliya, ururkan ayaa saldhig ka dhigta marinka isku xira Soomaaliya iyo Kenya oo ay ka howlgalaan labada dhinac ee xadka.

Weerarada Al-Shabab ee Kenya, sida ay sheegeen saraakiil ay ka mid yihiin Adan, waxay astaan ​​u tahay in ururka uu qorsheynayo inuu ka dagaalamo Kenya xitaa marka laga adkaado Soomaaliya. Wuxuu qiray in haddii looga adkaado Soomaaliya “ay sii wadi karaan dagaalka Kenya”.

Waxay u guuri doonaan kaynta [Boni], oo ah dhul qoyan oo ku yaal labada dhinac ee soohdinta ee u dhow xeebta. Waxay rabaan inay halkaas ku sii dhuuntaan, isku dayaan inay soo noqdaan, weeraraan dhulalka laga qabsaday, oo ay ka geystaan ​​rabshado iyo weeraro gaadmo ah. Tan iyo sanadkii 2007, ururka khawaarijta ah ee rabshadaha wata ee Al-Shabab ayaa dagaal kula jiray gacan ku haynta Soomaaliya.

Bashiir C/llaahi oo ah Xildhibaan laga soo doorto dalka Kenya oo laga soo doorto degmada Mandheera ee gobolka Waqooyi Bari ee dalka Kenya ayaa sheegay in Al-Shabaab ay sii kordhiyeen weerarada ay ka geystaan ​​gudaha dalka Soomaaliya. Waxay raadinayaan waddo ay ka baxaan ama meel ay ku dhuuntaan, Waqooyi Bari Kenyana sidaas oo kale ayay ku dhacdaa inay xuduud la leedahay, ayuu raaciyay.

Haddii ciidamada Kenya ay ka qayb qaataan sidii la filayey ee ahayd marxaladda soo socota ee hawlgallada millatari, Cabdullaahi waxa uu filayaa weeraro kale oo badan. Al-Shabab shaki la’aan wali way ka jawaabi doonaan, ayuu yidhi. Waxaan dareensanahay in maadaama Kenya ay xubin ka tahay AMISOM oo ay horay u sameeyeen taas, laga yaabo in tani ay la mid tahay.

C/llaahi ayaa ku doodaya in Al-shabaab ay Kenya si wanaagsan uga aas-aasan tahay oo ay dagaal ka geysan karto xitaa haddii Soomaaliya looga adkaado. "Dabcan, waxaa jirta suurtagalnimada in la yiraahdo haddii meesha laga saaro ama kuleylku uu aad ugu badan yahay gudaha Soomaaliya, waxay ku soo wajahan yihiin Kenya, taasi waa suurtagal," ayuu raaciyay. “Laakin anigu uma maleynayo inay taasi dhici karto sababtoo ah aad ayay u xididaysan yihiin, sida Soomaaliya oo kale... ma awoodaan inay sii wataan howlahooda.