Soomaaliya oo ku dhow inay xubin ka noqoto Bulshada Bariga Afrika

Waxaa soo idlaaday heerarkii ugu dambeeyay ee wada xaajoodyada dowladda Federaalka Soomaaliya ay uga mid noqoneyso ururka Bariga Afrika ee EAC. Khubaro ka socota todobo dal oo xubnaha ka ah EAC ayaa ka qeyb galaya wadahadalka oo socon doona muddo sagaal maalmood ah, kaasoo si rasmi ah uga furmay Nairobi Talaadadii.

Wada-xaajoodyada waxaa ka mid ah Golaha Sharci-dejinta ee Bariga Afrika, Maxkamadda Cadaaladda ee Bariga Afrika, Xoghaynta EAC, iyo kuwa u dhigma oo ka socda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Rebecca Miano, oo ah xoghayaha golaha wasiirada ee ururka Bariga Afrika, ASALs, iyo horumarinta gobolka ayaa sheegtay in shirkii aan caadiga ahayn ee 22-aad lagu faray xoghaynta iyo golaha in wada hadal la bilaabo Soomaaliya, taasina ay tahay sababta wada hadallada EAC iyo Soomaaliya ay u socdaan.

Furitaanka rasmiga ah ee wada-hadalladan oo ka dhacay xarunta ugu weyn ee Iskuulka Kenya ee ku yaalla Kabete Hoose, Nairobi, ayay tiri. “Sidaas darteed, awaamiirta Shir-madaxeedka iyo sharciga bulshada ee khuseeya waa la raacayaa wada-xaajoodyadan u dhexeeya EAC iyo Soomaaliya.

Waxaa la saadaalinayaa in ay ka mid yihiin, in dooduhu ay diiradda saari doonaan kaabayaasha, qaybaha bulshada iyo wax soo saarka, kaabayaasha, dhinacyada sharciga iyo hay'adaha, iyo kooxaha dhaqaalaha iyo ganacsiga. Sida laga soo xigtay CS, EAC waxay u hamuun qabeen koox firfircoon oo ballaaran oo leh xaddi ganacsi oo muhiim ah gudaha iyo dibaddaba.

Sababta ugu weyn ayaa ah in aan rabno in aan dadkeena u horseedno barwaaqo iyo maal. Soo gelitaanka Soomaaliya waxa uu furmi doonaa suuq baaxad leh oo balaadhin doona kaas oo si weyn uga faa’iidaysan doona ganacsiga gaarka loo leeyahay, isla markaana tilmaamaya isbeddel weyn oo dhinaca is-dhexgalka ah, sida uu sheegay CS. "Marka loo diro ciidamo qayb ka ah howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, dowladaha saaxiibka la ah waxay durba gacan ka geysanayaan ilaalinta nabadda iyo ammaanka Soomaaliya."Inta kale ee Bariga Afrika waxay aad ugu faraxsan yihiin in walaalahooda Soomaaliyeed ay ku soo biiraan Bulshada," ayay hadalkeeda sii raacisay.

 Mudane Maxamuud Faarax Wasiirka Qorsheynta Soomaaliya ayaa khudbadiisa ku sheegay in ay aad ugu faraxsan yihiin in ay walaalahooda ka mid noqdaan Midowga Afrika, isla markaana ka mid noqoshada wadamada EAC ay fursad weyn u tahay in ay horumar ka gaaraan. habka isdhexgalka ee Bariga Afrika.

Faarax wuxuu intaas ku daray in gelitaanka dalka ee EAC ay yeelan doonto faa'iidooyin badan, sida suuq weyn oo badeecadaha laga soo saaro gobolka, horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha, iyo fursadaha maalgashiga. Waxa ay sheegtay in ka mid ahaanshiyaha Soomaaliya ee ururka ay gacan ka geysan doonto sidii wax looga qaban lahaa amniga Geeska Afrika.

Faarax waxa uu sheegay in Soomaaliya ay ku jirto wax badan oo ay ku yaboohdo ururkan oo ay ka mid yihiin dhalinyaro aad u fara badan, kheyraad badan oo dabiici ah iyo balanqaad dhanka beeraha ah. Ku biirista EAC, Soomaaliya waxa ay awood u yeelan doontaa in ay ka faa’ideysato mashaariicda kaabeyaasha dhaqaalaha ee gobolka, oo ay ku jiraan shabakadaha tamarta, waddooyinka tareenada, iyo waddooyinka waaweyn, sida uu sheegay xoghayaha guud ee EAC Dr. Peter Mathuki.

"Hadafka ugu dambeeya ee mashaariicdani waa in la taageero horumarinta dhaqaalaha iyo is-dhexgalka Soomaaliya iyadoo kor loo qaadayo ganacsiga gobolka, wanaajinta isku xirka, kor u qaadista isku xirka gaadiidka," ayuu yiri Dr. Mathuki.

"Jaziirada Carabta waxay ku xiran tahay Afrika iyada oo sii marta xeebta ugu dheer qaaradda, oo dhererkeedu yahay 3,000 kilomitir, taas oo gobolku ka faa'iideysan karo si kor loogu qaado ganacsiga gobollada iyo kor u qaadida tayada nolosha ee Bariga Afrika," ayuu sii raaciyay. Waxa uu ku andacoodey in iyada oo xeebaha Soomaaliya looga faa’iidaysto kheyraadka dhaqaalaha buluugga ah, cunnada badda, EAC ay ka heli doonto faa’iido aad u badan.

Sida uu sheegay Dr. Mathuki, kooxda EAC waxay ku nuuxnuuxsan doontaa wafdiga Soomaaliya inta lagu guda jiro wada xaajoodka usbuucan faa'iidooyinka, waajibaadka, iyo ballanqaadyada dowladaha xubnaha ka ah heshiiska, taasoo noqon doonta aasaaska wadahadalka u dhexeeya labada kooxood .

Intaa waxaa dheer, labada kooxood waxay heli doonaan jawaabo gorgortanka oo ku saabsan arrimaha soo baxay intii lagu jiray layliga xaqiijinta. "Waxaan rajo weyn ka qabaa in marka la dhammeeyo layligan, aan helno warbixin qeexan oo aan u gudbinno shir-madaxeedka soo socda si looga doodo," ayuu sii raaciyay.

Madaxda dowlad goboleedyada ayaa markaas go’aan ka gaari doona in Soomaaliya ay ka mid noqoto Jaaliyadda iyo in kale, sida uu sheegay Mathuki. "Xeebta qaran ee ugu dheer Afrika, oo dhererkeedu ka badan yahay 3,000 km, ayaa isku xirta Afrika iyo Jasiiradda Carabta, kheyraadka gobolka ayaa ka faa'iideysan doona si kor loogu qaado ganacsiga gobolka," ayuu sii raaciyay.

 Mr. Tiri Marie Rose oo u dhalatay dalka Burundi ayaa ah guddoomiyaha guddiga xaqiijinta ee EAC, waxaana madaxa wada xaajoodka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya uu yahay Dr. Adbusalam Omer oo ah ergeyga gaarka ah ee Soomaaliya. Mas’uuliyiintii ka soo qeyb gashay waxaa ka mid ahaa C/salaan Shariif Wasiiru Dowlaha Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha Soomaaliya.