Skip to main content

Follow

Wararka Maanta

Qiimaha Qaaliga ah ee Aamusnaanta: Maxay Xalka Milateri ugu Noqon Wayday Mid u Adeega Suudaan?

  Warbixintii dhowaan ka soo baxday afhayeenka Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, Tommy Pigott, ayaa iftiisay xaaladda sii xumaanaysa ee dalka Suudaan, gaar ahaan walaaca laga qabo isbeddelka khatarta ah ee loo jihaystay dhanka "xal milateri." Iyadoo Jeneraal Cabdifataax al-Burhaan uu sii xoojinayo hadallada mudnaanta siinaya gacan-sarraynta goobta dagaalka halkii uu ka dooran lahaa wadahadal diblomaasiyadeed, beesha caalamku waxay wajahaysaa xaqiiqo qadhaadh: habkani maaha mid beegsanaya oo keliya xoogaga soo horjeeda, balse wuxuu khatar toos ah gelinayaa nolosha malaayiin qof oo rayid ah oo aan waxba galabsan. Hadallada u ololeynaya xalka milateri waxay gacan ka geystaan sharciyeynta rabshadaha socda, waxayna shacabka ku hayaan cabsi joogto ah. Marka hoggaanka Ciidanka Qalabka Sida ee Suudaan (SAF) ay colaadda u dhigaan mid ay ku xidhan tahay jiritaankooda ama dhimashadooda, waxay dhab ahaantii ula dhaqmayaan nolosha dadka rayidka ah sidii wax aan qiimo lahayn oo ku dh...

Wadahadallada ku saabsan ku biirista Soomaaliya ee EAC ayaa toddobaadkan ka furmaya Nairobi.

Maanta ayaa la filayaa in uu furmo wadahadalo ku saabsan sidii Soomaaliya ay uga mid noqon lahayd Urur Goboleedka Bariga Afrika ee EAC. Saraakiisha sare ee EAC ayaa lagu wadaa in ay magaalada Caruusha kula kulmaan saraakiil sarsare oo ka socda Geeska Afrika si ay ugala hadlaan dhibaatooyinka geedi socodka muhiimka ah.

Wadahadalladan ayaa lagu wadaa inay ka dhacaan xarunta Iskoolka dowladda Kenya oo ku taalla duleedka magaalada Nairobi, sida lagu sheegay warsaxaafadeed ay shalay soo saartay xoghayaha EAC. Tan iyo 2013, Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, oo ay hareeyeen arrimaha ammaanka, waxay u hanqal taageysay inay xubin ka noqoto ururka toddobada waddan.

Si kastaba ha ahaatee, arrimaha nabad-gelyada ee gobolka Geeska Afrika, ayaa dadka ka faallooda gobolka ku sheegeen sababta muddada dheer loo sugayey codsigeeda. Peter Mathuki, oo ah xoghayaha guud ee EAC, ayaa todobaadkii hore sheegay in Soomaaliya ay qaaday tallaabo wax ku ool ah oo ku aadan ka mid noqoshada ururkan oo ah xubin sideedaad.

Isagoo warbaahinta kula hadlayay magaalada Caruusha ayuu yiri “Wadahadallada u dhaxeeya EAC iyo Soomaaliya ee ku saabsan in Soomaaliya ay ka mid noqoto EAC waxa uu furmi doonaa Talaadada, Agoosto 22. DR Congo (DRC), Tanzania, Uganda, Kenya, Burundi, Rwanda, iyo South Sudan ayaa ah todobada xubnood ee hadda ka tirsan bulshada Bariga Afrika (EAC).

DRC iyo Koonfurta Suudaan waa xubnaha ugu cusub kooxda. Waxay codsadeen 2012, balse waxay ku biireen 2016 iyo 2022, ka hor Soomaaliya. Dr. Mathuki ayaa marar badan soo hadal qaaday rajada uu ka qabo in wada-hadalladan ay u suurtagelinayaan in Soomaaliya ay ku biirto ururka sii kordhaya ee 8-da xubnood ah.

Qudbadii uu ka jeediyay "Gobolka EAC" ayuu kaga warbixiyay howlaha socda ee ururka gobolka ee fadhigiisu yahay magaalada Caruusha, wuxuuna caddeeyay "in heerkii wada xaajoodka la dajiyay." Sida laga soo xigtay isaga, waxaa durbaba soo baxay ifafaalo dhiirigelin ah oo muujinaya in gobolka Geeska Afrika loo ogolaan doono EAC ka dib safarka xaqiijinta ee horaanta 2023.

Warbixinta howlgalka ayaa looga hadlay oo loo qeybiyay dhammaan dowladaha saaxiibka la ah wakiiladooda ay qeyb ka ahaayeen wafdigii EAC ee Muqdisho yimid. Soomaaliya waxay gudbisay codsi ah inay ku biirto Bulshada 2012, iyo Janaayo 25, 2023, EAC waxay bilowday hawlgal xaqiijin ah oo lagu qiimeeyo diyaargarowgeeda.

Madaxda EAC ayaa ansixiyay warbixinta kooxda xaqiijinta bishii Juun ee sanadkan. Golaha Wasiirada ayaa markaasi madaxda maamul goboleedyada u dhiibeen shaqada wada xaajoodka Muqdisho. Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda ee Soomaaliya, haddana ah ergeyga gaarka ah ee madaxweynaha ee bulshada Bariga Afrika, Dr. Abdusalam Omer, ayaa ku faraxsan wada-xaajoodyada soo socda.

Wada xaajoodku wuxuu dabooli doonaa dhammaan tiirarka is-dhexgalka ee EAC, iyadoo la barbar dhigi doono shuruucda iyo xeerarka u yaalla Soomaaliya, sida uu sheegay warbaahinta gudaha. Sida laga soo xigtay Mr. Omer, "Tani waxaa sidoo kale ka mid ah in la go'aamiyo waqtiga Soomaaliya ay ku dhaqangelinayso iyo in la waafajiyo shuruucda iyo kuwa gobolka."

"Is-dhexgalka gobolka iyo xoraynta suuqa ayaa ah siyaabaha Afrika iyo Bariga Afrika ay horay ugu socon karaan, maadaama ay gacan ka geysan doonaan hoos u dhaca qiimaha wax soo saarka. "Isku dhafka gobolka iyo iskaashiga, argagixisanimada waa laga adkaan doonaa, is-dhexgalka waa nacaybka nooca cusub ee argagixisada."

Ururka Kastamka, Ururka Lacagta, Hab-maamuuska Suuqa Guud, iyo Xiriirka Siyaasadeed ayaa ah afarta tiir ee is dhexgalka EAC. Kaliya laba hab-maamuus-Suuqa Guud iyo Ururka Kastam-ku waxay gaadheen hawl-gal buuxa laga bilaabo 2005 iyo 2010, siday u kala horreeyaan.

Somalia, oo xeebteeda dhererkeedu dhan yahay 3,000 oo kilomitir iskuna xidha Afrika iyo Jasiiradda Carabta, waxay xuduud la leedahay Kenya. "Soomaaliya wax badan ayaa ay ka faa'iidi kartaa, laakiin sidoo kale gobolka wuxuu leeyahay faa'iido badan oo uu ka helayo Soomaaliya sababtoo ah isku xirka Bariga Dhexe," Dr. Omer oo hadalkiisa sii wata.

Mr. Abdullah Ibrahim waa lataliye fadhigiisuna yahay Nairobi oo u shaqeeya dowladda Soomaaliya, wuxuuna xubin ka ahaa kooxdii gacan ka geysatay xaqiijinta EAC ee Soomaaliya horaantii sanadkan. Warbixinta gorgortanka Xoghaynta EAC waxa la horgeyn doonaa Golaha Wasiirada si loo ansixiyo.

Warbixinta ayaa dabayaaqada sanadkan waxaa shirka madaxda dowlad goboleedyada horgeyn doona golaha wasiirada oo ah hay’ad idman oo ka tirsan EAC. Waxaa la filayaa in warbixinta lagu ansixiyo shir madaxeedka, iyadoo la raaci doono ku dhawaaqis siyaasadeed oo lagu aqoonsanayo in Soomaaliya ay tahay xubinta sideedaad ee bulshada Bariga Afrika.

Ka hor inta aan la aqbalin, Soomaaliya waa in ay saxiixdo heshiiska ku biirista, Muqdishona waa in ay dokumentiga ansixinta u gudbisaa xoghaynta EAC.

Comments

Maant iyo Soomaaliya

Somali Parliamentarians Decry Port Deal Between Ethiopia and Somaliland

Nairobi, Kenya: Tensions flared Thursday as Somali parliamentarians in Kenya, along with prominent Somali leaders, vehemently condemned the recent port deal struck between Ethiopia and the breakaway region of Somaliland. The agreement, signed by Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed and Somaliland President Muse Bihi Abdi, granting Ethiopia access to the Red Sea through Somaliland's Berbera port, was deemed a brazen affront to Somalia's territorial integrity. Dr. Aden Keynan, a Somali lawmaker, described the deal as a blatant violation of Somalia's sovereignty. He, along with other concerned voices, urged the international community to act swiftly if Ethiopia refuses to retract the agreement. Calls for intervention were directed towards the United Nations, the African Union, and the Intergovernmental Authority on Development (IGAD). The agreement further ignited anxieties across the region, considering the historical animosity between Somalia and Ethiopia. One Kenyan MP war...

Tensions Escalate as Talks Resume Between Somaliland and Federal Government

In a region marked by historical complexities and territorial disputes, the recent resumption of talks between the federal government and the breakaway territory of Somaliland has sparked new tensions. The discussions, hosted by President Ismail Omar Guelleh of Djibouti, aimed to navigate the delicate relationship between these entities. However, these talks faced strong opposition from President Said Abdullahi Deni of Puntland, a semi-autonomous region within Somalia's northern part. Denouncing the absence of Puntland in the discussions, Deni condemned the reopening of talks, highlighting the ongoing border disputes between Puntland and Somaliland as a significant point of contention. Since February, clashes between the Somaliland army and SSC-Khatumo forces have escalated, with both sides accusing each other of instigating fatal combat in Las Anod town. This protracted conflict has contributed to heightened tensions in the region and complicated the efforts toward resolution. Som...

C/risaaq Axmed Siciid Faarax oo loo doortay Guddoomiyaha cusub ee Puntland

C/risaaq ayaa wareegii koowaad helay 37 cod, taasoo keentay in 3 musharax oo kale ay tanaasulaan. Muqdishu, Soomaaliya - C/risaaq Axmed Siciid Faarax ayaa loo doortay guddoomiyaha cusub ee baarlamaanka Soomaaliya. Doorashada ayaa ka dhacday magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland, waxaana doorashadan ka dhacday magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland. Faarax ayaa wareegii koowaad ee doorashada helay 37 cod, taasoo ku filan inuu ku guuleysto. Saddexdii musharrax ee kale ee tartanka ku jiray ayaa dhammaantood ka tanaasulay bandhigga xooggan ee Faarax. Doorashadan ayaa ka dambeysay ka dib xiisado siyaasadeed oo dhowr maalmood ka taagnaa Puntland. Si kastaba ha ahaatee, habka codaynta lafteedu waxay u dhacday si nabad ah oo nidaamsan. Faarax ayaa loo arkaa inuu aad ugu dhow yahay Madaxweyne Deni. Faarax ayaa ah siyaasi aad loo tixgaliyo, wuxuuna soo noqday guddoomiyaha guddiga doorashada Puntland. Waxaa loo arkaa inuu aad ugu dhow yahay Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni. Dad...

Political Tensions Rise as Somali Leader Criticizes President's Visit to Ethiopia

In a recent turn of events, Abdirahman Abdishakur Warsame, the leader of the Wadajir political party and a member of parliament in Somalia, has voiced strong disapproval of President Hassan Sheikh Mohamud's decision to travel to Addis Ababa, Ethiopia. The president's planned visit is aimed at attending three crucial conferences, including the 37th African Union (AU) Summit, the International Government for Agricultural Development (IGAD), and the East Africa Community Leaders Conference. Warsame, however, described the president's choice as a mistake and criticized the government's handling of its diplomatic ties with Ethiopia. He asserted that if contacts with Ethiopia were not deemed necessary, the government should have minimized its engagement with the neighboring country. Warsame emphasized the need for the president to provide an explanation for attending the meetings in Addis Ababa, particularly considering what he referred to as Ethiopia's actions underminin...

Privacy Policy