Skip to main content

Follow

Wararka Maanta

Qiimaha Qaaliga ah ee Aamusnaanta: Maxay Xalka Milateri ugu Noqon Wayday Mid u Adeega Suudaan?

  Warbixintii dhowaan ka soo baxday afhayeenka Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, Tommy Pigott, ayaa iftiisay xaaladda sii xumaanaysa ee dalka Suudaan, gaar ahaan walaaca laga qabo isbeddelka khatarta ah ee loo jihaystay dhanka "xal milateri." Iyadoo Jeneraal Cabdifataax al-Burhaan uu sii xoojinayo hadallada mudnaanta siinaya gacan-sarraynta goobta dagaalka halkii uu ka dooran lahaa wadahadal diblomaasiyadeed, beesha caalamku waxay wajahaysaa xaqiiqo qadhaadh: habkani maaha mid beegsanaya oo keliya xoogaga soo horjeeda, balse wuxuu khatar toos ah gelinayaa nolosha malaayiin qof oo rayid ah oo aan waxba galabsan. Hadallada u ololeynaya xalka milateri waxay gacan ka geystaan sharciyeynta rabshadaha socda, waxayna shacabka ku hayaan cabsi joogto ah. Marka hoggaanka Ciidanka Qalabka Sida ee Suudaan (SAF) ay colaadda u dhigaan mid ay ku xidhan tahay jiritaankooda ama dhimashadooda, waxay dhab ahaantii ula dhaqmayaan nolosha dadka rayidka ah sidii wax aan qiimo lahayn oo ku dh...

Waxaa meel wanaagsan u socda wada xaajoodka la doonayo in Soomaaliya lagu soo daro Bulshada Bariga Afrika

Waxaa meel wanaagsan u socda wada xaajoodka la doonayo in Soomaaliya lagu soo daro Bulshada Bariga Afrika
Ku dhawaad ​​kow iyo toban sano ka dib codsigii ugu horeeyay ee Muqdisho ee ogolaanshaha, Soomaaliya waxay noqon doontaa xubinta ugu cusub ee Bulshada Bariga Afrika (EAC) haddii wada xaajoodku guulaysto. Sida laga soo xigtay ilo-wareedyada, wada-xaajoodyadu waxay si weyn u horumariyeen marxaladda wada-xaajoodka, waxayna albaabada u fureen soo-jeedinno u oggolaanaya Soomaaliya inay ku biirto kooxda siddeedaad, ka dib Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo (DRC), oo si rasmi ah ugu biirtay Abriil 2022.

Sebtember 5, 2023, doodaha bilaabmay talaadadii usbuucii hore ayaa soo xidhmi doona. Wada xaajoodku wuxuu ku dhamaan doonaa warbixin loo gudbin doono golaha wasiirada EAC, sarkaal sare ayaa u sheegay The Standard. Markay tixgaliyaan warbixinta, wasiirradu waxay soo jeedin doonaan talooyin ku aaddan shirka madaxda EAC.

"Shirka, maaha Golaha Wasiirada ama kooxda wada xaajoodka, ayaa leh awoodda go'aan ka gaarista in qaran cusub lagu soo daro Beesha," ayuu yiri sarkaalku. Wada-xaajoodyada waxaa ka mid ah Golaha Sharci-dejinta ee Bariga Afrika, Maxkamadda Cadaaladda ee Bariga Afrika, Xoghaynta EAC, iyo kuwa u dhigma oo ka socda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Beesha Bariga Afrika, ASALs iyo Wasiirka Horumarinta Gobolka Rebecca Miano ayaa sheegtay in wadahadallada ay u dhacayaan sida ku cad dardaarankii Shir Madaxeedka 22aad ee aan caadiga ahayn. Kaabayaasha dhaqaalaha, qaybaha bulshada iyo wax soo saarka, hay'adaha, sharciga, siyaasadda, iyo arrimaha dhaqaalaha iyo ganacsiga ayaa ah mawduucyada ugu muhiimsan ee laga doodayo inta lagu guda jiro gorgortanka.

Sida laga soo xigtay Miano, "Ogolaanshaha Soomaaliya waxa uu keeni doonaa suuq weyn oo la ballaariyey kaas oo wax weyn ka tari doona ganacsiga gaarka loo leeyahay, laftirkiisuna waa guul weyn oo laga gaaray geeddi-socodka is-dhexgalka."

Colaadda iyo xasillooni darrada ka jirta dalkan yar ee Geeska Afrika ee hay’aduhu ka dhisan yihiin awgeed, codsigii Soomaaliya ee ku biiridda bulshada waa la diiday sannadkii 2012-kii. Ka dib, Janaayo 25, 2023, EAC waxay bilawday hawlgal xaqiijin ah oo lagu qiimaynayo diyaargarowga Soomaaliya.

Kaliya wadamada buuxiya shuruudaha lagu sheegay heshiiskii 1999 ee aasaasida bulshada bariga Afrika ayaa xaq u leh inay ku biiraan ururka. Ixtiraamka qiyamka aasaasiga ah ee dimuquraadiyadda, maamul hufan, ku dhaqanka sharciga, ilaalinta xuquuqda aadanaha iyo xorriyaadka kale ee madaniga ah ayaa ka mid ah.

Kenya iyo Soomaaliya waxay xuduud ka leeyihiin dhanka bari. Xidhiidh adag oo taariikhi ah, luqadeed, dhaqaale, iyo dhaqan-bulsho ayaa ka dhex jira qaranka iyo mid kasta oo ka mid ah Dawladaha Iskaashiga EAC.

Wadanku waa inuu xuduud la wadaagaa ugu yaraan hal waddan oo xubin ka ah si uu xaq ugu yeesho gelitaanka EAC. Intaa waxaa dheer, qaranku wuxuu u baahan yahay hay'ado dimuqraadi ah oo adag si loo aqbalo kudlad.

Go'aanka aqbalaada Soomaaliya wuxuu ballaarin doonaa baaxadda juqraafiga ee EAC, wuxuu taageeri doonaa dadaallada Soomaaliya ee lagu xoojinayo mawqifkeeda dhaqaale iyo diblomaasiyadeed ee caalamiga ah, waxayna fududeyn doontaa horumarinta dhaqaalaha buluugga ah ee qaranka.

Koox ka kooban toddobo waddan oo kala ah Kenya, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo, Tanzania, Burundi, Rwanda, South Sudan, iyo Uganda—ayaa u safray Soomaaliya horaantii sanadkan si ay u qiimeeyaan diyaargarowga dalka. Intaa ka dib, kooxdu waxay baadhay siyaasadaha, qorshayaasha, barnaamijyada, qaab-dhismeedka hay'adaha iyo sharciga ee Soomaaliya iyo sidoo kale dhinacyada wada shaqayneed ee ay la leedahay EAC.

Soomaaliya waxa ay ka faa’iidaysan doontaa mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha ee gobollada, sida waddooyinka, jidadka tareenada, iyo shabakadaha korontada, sida uu sheegay xoghayaha guud ee EAC Peter Mathuki.

Gaba gabadii, wuxuu yiri, "mashaariicdan waxay ujeedadoodu tahay in lagu taageero horumarinta dhaqaalaha Soomaaliya iyo is-dhexgalka iyada oo kor loo qaadayo ganacsiga gobolka, hagaajinta isku xirka, iyo kor u qaadista isku xirka gaadiidka."

Comments

Maant iyo Soomaaliya

Somali Parliamentarians Decry Port Deal Between Ethiopia and Somaliland

Nairobi, Kenya: Tensions flared Thursday as Somali parliamentarians in Kenya, along with prominent Somali leaders, vehemently condemned the recent port deal struck between Ethiopia and the breakaway region of Somaliland. The agreement, signed by Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed and Somaliland President Muse Bihi Abdi, granting Ethiopia access to the Red Sea through Somaliland's Berbera port, was deemed a brazen affront to Somalia's territorial integrity. Dr. Aden Keynan, a Somali lawmaker, described the deal as a blatant violation of Somalia's sovereignty. He, along with other concerned voices, urged the international community to act swiftly if Ethiopia refuses to retract the agreement. Calls for intervention were directed towards the United Nations, the African Union, and the Intergovernmental Authority on Development (IGAD). The agreement further ignited anxieties across the region, considering the historical animosity between Somalia and Ethiopia. One Kenyan MP war...

Tensions Escalate as Talks Resume Between Somaliland and Federal Government

In a region marked by historical complexities and territorial disputes, the recent resumption of talks between the federal government and the breakaway territory of Somaliland has sparked new tensions. The discussions, hosted by President Ismail Omar Guelleh of Djibouti, aimed to navigate the delicate relationship between these entities. However, these talks faced strong opposition from President Said Abdullahi Deni of Puntland, a semi-autonomous region within Somalia's northern part. Denouncing the absence of Puntland in the discussions, Deni condemned the reopening of talks, highlighting the ongoing border disputes between Puntland and Somaliland as a significant point of contention. Since February, clashes between the Somaliland army and SSC-Khatumo forces have escalated, with both sides accusing each other of instigating fatal combat in Las Anod town. This protracted conflict has contributed to heightened tensions in the region and complicated the efforts toward resolution. Som...

C/risaaq Axmed Siciid Faarax oo loo doortay Guddoomiyaha cusub ee Puntland

C/risaaq ayaa wareegii koowaad helay 37 cod, taasoo keentay in 3 musharax oo kale ay tanaasulaan. Muqdishu, Soomaaliya - C/risaaq Axmed Siciid Faarax ayaa loo doortay guddoomiyaha cusub ee baarlamaanka Soomaaliya. Doorashada ayaa ka dhacday magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland, waxaana doorashadan ka dhacday magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland. Faarax ayaa wareegii koowaad ee doorashada helay 37 cod, taasoo ku filan inuu ku guuleysto. Saddexdii musharrax ee kale ee tartanka ku jiray ayaa dhammaantood ka tanaasulay bandhigga xooggan ee Faarax. Doorashadan ayaa ka dambeysay ka dib xiisado siyaasadeed oo dhowr maalmood ka taagnaa Puntland. Si kastaba ha ahaatee, habka codaynta lafteedu waxay u dhacday si nabad ah oo nidaamsan. Faarax ayaa loo arkaa inuu aad ugu dhow yahay Madaxweyne Deni. Faarax ayaa ah siyaasi aad loo tixgaliyo, wuxuuna soo noqday guddoomiyaha guddiga doorashada Puntland. Waxaa loo arkaa inuu aad ugu dhow yahay Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni. Dad...

Political Tensions Rise as Somali Leader Criticizes President's Visit to Ethiopia

In a recent turn of events, Abdirahman Abdishakur Warsame, the leader of the Wadajir political party and a member of parliament in Somalia, has voiced strong disapproval of President Hassan Sheikh Mohamud's decision to travel to Addis Ababa, Ethiopia. The president's planned visit is aimed at attending three crucial conferences, including the 37th African Union (AU) Summit, the International Government for Agricultural Development (IGAD), and the East Africa Community Leaders Conference. Warsame, however, described the president's choice as a mistake and criticized the government's handling of its diplomatic ties with Ethiopia. He asserted that if contacts with Ethiopia were not deemed necessary, the government should have minimized its engagement with the neighboring country. Warsame emphasized the need for the president to provide an explanation for attending the meetings in Addis Ababa, particularly considering what he referred to as Ethiopia's actions underminin...

Privacy Policy