Madaxweynayaasha Kenya iyo Jabuuti ayaa xoogga saaray bixitaanka ATMIS iyo awoodaha amniga soomaaliya

Shir jaraa’id oo ay labada madaxweyne ee Kenya iyo Jabuuti ku qabteen magaalada Jabuuti ayaa waxay ku sheegeen inay ka soo horjeedaan qorshe kasta oo lagu soo afjarayo ciidamada ka jooga Soomaaliya, haddii aan Soomaaliya la siin dammaanad ah inay si hufan ula dagaallami karto Al-shabaab.

William Ruto, madaxweynaha Kenya iyo Ismaaciil Geelle, dhiggiisa Jabuuti, ayaa ku nuux-nuuxsaday muhiimadda ay leedahay in la isku dubbarido ka bixitaanka ciidamada gobolka ee Soomaaliya oo leh awoodda amniga qaranka. Labadan mas’uul oo shir jaraa’id ku qabtay dalka Jabuuti ayaa u muuqday kuwo ka soo horjeeda qorshe kasta oo lagu soo afjarayo joogitaanka ciidamada Soomaaliya, iyadoo aan la damaanad qaadin in Soomaaliya ay si guul ah uga adkaan karto Al-shabaab.

Sida ku cad Qaraarka Qaramada Midoobay ee tirsigiisu yahay 2670, Hawlgalka Midowga Afrika ee Ku Meel Gaarka ah ee Soomaaliya (ATMIS) ayaa si tartiib tartiib ah ugu wareejin doona mas’uuliyadaha amniga ciidamada ammaanka ee Soomaaliya, taasoo qayb ka ah hirgelinta Qorshaha Kala-guurka ee Soomaaliya iyadoo 2,000 oo shaqaale ah laga saarayo 30ka Juunyo.

Guusha AMISOM, oo ah tii ka horreysay ATMIS, ayaa Ruto iyo Geelle ay ku nuuxnuuxsadeen in ay muhiim u tahay in la sii wado. “Waxaan ku heshiinay in shir madaxeedka IGAD ee soo socda in looga hadlo qorshaha kala guurka Soomaaliya iyadoo la ilaalinayo guulaha ay gaarayaan AMISOM/ATMIS,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed ka soo baxay dal ay ciidamo ugu deeqaan howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AMISOM).

Ka bixitaanka, ayay sii raacisay, waa inay xaqiijisaa in ciidamada ammaanka Somaliya ay la wareegaan gacan ku haynta Gobolada laga saaray Ururka xagjirka ah ee Shabaab. Dhanka gobolka, waxaan dib u xaqiijinay rabitaankeena aan wadaagno ee ah horumarinta nabadda iyo xasiloonida Geeska Afrika, sida uu sheegay Ruto.

Hawlgalka Nabadda ee Midowga Afrika waa inuu ka baxaa Soomaaliya ugu dambeyn Diseembar 31, 2024. Labada ATMIS iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa mar kale caddeeyey in ay ka go’an tahay in ay gacan ka geystaan ​​sidii si hagar la’aan ah loogu wareejin lahaa mas’uuliyadda amniga Soomaaliya.

Wakiilka Midowga Afrika ee Soomaaliya Mohamed El-Amine Souef iyo Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska ee Soomaaliya Daud Aweis ayaa sheegay in howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab looga xoreynayo deegaannada ay weli gacanta ku hayaan ay ka socdaan qeybo kala duwan oo dalka ka tirsan, xilli ay si wada jir ah shir jaraa’id u qabteen. 8-da June ayaa lagu qabtay xarunta Villa Somalia ee magaalada Muqdisho.

Souef, oo sidoo kale ah madaxa ATMIS, ayaa yiri, "Waxaan rabaa inaan xaqiijiyo sida ay nooga go'an tahay fulinta wareejinta mas'uuliyadda amniga ee lagu wareejinayo ciidamada ammaanka ee Soomaaliya si waafaqsan Qorshaha kala-guurka ee Soomaaliya iyo go'aannada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay." Marka ay tagaan ciidamada ATMIS-ka, danjire Souef waxa uu kalsooni ka muujiyay in DFS ay uruurisay ciidamo ku filan oo la wareegi kara howlaha amniga.

“Runtii waxaan hubaa xirfadda ciidamada Nabadsugida Soomaaliya, sida uu sheegay, ciidanka XDS waxay soo bandhigeen awood kororsi oo ay ku fulinayaan howlgallada ka dhanka ah argagixisada sanadkii la soo dhaafay.”Waxaan si kal iyo laab ah ugu ammaanayaa hoggaanka Mudane Xasan Sheekh Maxamuud xaqiijinta awood-abuurista iyo diiwaan gelinta qaybaha kala duwan ee shacabka Soomaaliyeed dagaalka lagula jiro Al-shabaab."

Wasiir Aweis ayaa ku bogaadiyay ciidamada ammaanka Soomaaliya sida ay ugu adkeysanayaan ilaalinta nidaamka iyo xasiloonida guud ahaan dalka, waxa uuna kula dar daarmay hay’adaha amniga in ay sii wadaan wada shaqeynta looga hortagayo khatarta Al-Shabaab. “Sida aad la wada socotaan waxaa dalka oo dhan ka socda howlgallada lagu burburinayo Al-Shabaab, waxaa sidoo kale la filayaa in wejiga labaad ee howlgallada dowladda Federaalka Soomaaliya ay billaabaan dhawaan,” ayuu hadalkiisa ku daray.

Wasiirka ayaa ka warbixiyey waxqabadyo dhowr ah oo ay sameeyeen mas’uuliyiinta iyo hay’adaha dowladda si loo dammaanad qaado in shacabka Soomaaliyeed ay ku noolaadaan jawi nabdoon oo xasilloon. Labada mas’uul ayaa salaan ka qaatay Catriona Laing oo ah ergeyga cusub ee xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u soo magacaabay Soomaaliya, waxayna ballan qaadeen in ay la shaqeyn doonaan ururka si loo xasiliyo dalka.