Madaxda Soomaaliya ayaa isku raacay in la kordhiyo tirada ciidamada.

Iyadoo ciidamada Midowga Afrika ay dalka ka baxayaan dhamaadka sanadka soo socda, madaxda dowladda federaalka iyo kuwa maamul goboleedyada ayaa go’aan ku gaaray in la kordhiyo tirada askarta iyo booliiska si loo daboolo baahiyaha dhanka ammaanka ah. Sida ku cad heshiiska, madaxdu waxay go’aansadeen in ciidamada xoogga dalka laga dhigo ugu yaraan 30,000 oo askari iyo ugu yaraan 40,000 oo boolis ah.

Ciidamada Badda,Ciidanka Cirka iyo kuwa Kumaandooska ee ay tababareen Mareykanka iyo Turkiga ayaan lagu darin tirada ciidamada qalabka sida ee la balaariyay,sida ku cad heshiiskii “National Security Architecture” ee Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre iyo madaxda dowladaha xubnaha ka ah federaalka. saxiixay todobaadkii hore.

Heshiisku waxa uu wax ka beddelayaa hanaankii 2017 ee u dhexeeyay madaxda Soomaaliya, kaas oo dhigayay ugu yaraan 18,000 iyo 32,000 oo isugu jira Milatari iyo Boolis, siday u kala horreeyaan. Da'da cusub ee hawlgabku waa 62, da'da ugu horraysa ee lagu qori karo adeegga waxay noqon doontaa 18 jir.

Hay’adda Nabad Suggida iyo Sirdoonka Qaranka (NISA) ee Qaranka waxay sii lahaan doontaa ciidamo gaar ah oo hubaysan inta laga dhamaanayo duruufaha amni ee hadda jira, sida ku cad heshiiska cusub. Marka qaranka la xasiliyo, waxaa meesha ka baxaya hay’adaha sirdoonka iyo hawl-wadeennada hubaysan ee dawladdaha xubnaha ka ah federaalka. Heshiiska cusub ayaa sidoo kale ogolaanaya in xabsiga la dhigo 5,300 oo qof, oo ka kooban 800 oo askarta xabsiga ah iyo 4,500 oo sarkaal federaal ah.

Shirkaas oo 15-kii ilaa 17-kii bishii Maarso ka dhacay magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay ayaa waxaa ka maqnaa mas’uuliyiinta maamulka Puntland. Hogaamiyayaasha Puntland ayaa bishii Janaayo ku dhawaaqay inay arrimahooda maamuli doonaan iyagoo ah “dowlad madax-banaan” ilaa laga dhameeyo dastuurka federaalka.

Mas’uuliyiin ka tirsan dowladda Soomaaliya ayaa sheegay in hadafka laga leeyahay heshiiskan cusub uu yahay in la tababaro ciidamada Soomaaliya si ay ammaanka ugala wareegaan ciidamada Midowga Afrika.

Hawlgalka Midowga Afrika ee ku meel gaadhka ah ee Soomaaliya, ama ATMIS, ayaa dalka ka jira ugu yaraan 15 sano, sida uu sheegay Kamaal Daahir Xasan Guutaale, oo ah la taliyaha amniga qaranka ee Ra'iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre. "Dowladda Soomaaliya waxa ay diiradda saareysaa sidii mas'uuliyadaha amniga looga wareejin lahaa ATMIS (Howlgalka Ku-meel-gaarka ah ee Midowga Afrika ee Soomaaliya)," ayuu u sheegay VOA-da.

“Bartilmaameedka ayaa ah in December 2024-ka askariga ugu dambeeya ee Midowga Afrika uu dalka ka dhoofo, tani waxay muhiim u tahay Soomaaliya si ay u gudato waajibaadkeeda amni. Ciidamada Milateriga ah ee ka imaanaya Gobolada dalka ayaa loo adeegsan doonaa xasilinta iyo haynta ciidamada goobaha lagala wareegay maleeshiyada Al-Shabaab, sida uu sheegay Guutaale.

Hassan Sheekh Maxamuud, Madaxweynaha Soomaaliya, ayaa isla markiiba u ambabaxay dalka Uganda, si uu uga qaybgalo xafladda qalin jebinta ciidamada cusub ee tababarka loo soo xiray. Xuseen Sheekh Cali oo ah la taliyaha amniga qaranka Soomaaliya ayaa VOA u sheegay bishii Janaayo in dowladda Soomaaliya ay amar ku siineyso ciidamo gaaraya 3,000 oo askari oo ku sugan dalka Uganda.

Sidoo kale, Cali ayaa dhawaan shaaca ka qaaday in ciidamo ka socda dowladaha ku dhow dhow ay ka qeyb qaadan doonaan howlgallada milateri ee ka dhanka ah Al-Shabaab.

Sida uu sheegay Guutaale, weerarkan cusub ayaa bilaaban doona inta lagu guda jiro bisha Ramadaan oo ah bisha ugu xurmada badan Islaamka, taasoo bilaabanaysa Arbacadan. Ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya iyo dhammaan ciidamada kale ayaa si taxadar leh ugu diyaar garoobaya waxqabadyo muhiim ah inta lagu guda jiro bisha Ramadaan, ayuu sheegay. Waxaan ka baryaynaa in ciidamada Soomaaliyeed ay si dhab ah u guulaystaan ​​insha allah.