Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya oo doonaya in uu dib u heshiisiin la sameeyo Puntland oo uu xiriirkooda dowladda dhaxe xumaaday

Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamse Cabdi Barre ayaa muujiyay sida ay u doonayaan in la hagaajiyo xiriirka kala dhaxeeya maamul goboleedka Puntland. Inkastoo xiisado hore ay jireen, haddana wuxuu ku nuuxnuuxsaday in dowladda federaalka ay diyaar u tahay in ay wax ka qabato tabashooyinka iyo in wada hadal lagu xaliyo khilaafaadka.

Isugu Wicitaanka Xiriir Wanaagsan

Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya Xamse Cabdi Barre ayaa ka dhawaajiyay inuu doonayo in la hagaajiyo xiriirka xumaaday ee dowladda federaalka iyo maamul goboleedka Puntland. Inkastoo ay jireen khilaafaadyo hore, Barre waxa uu sheegay in maamulka federaalku uu u furan yahay in uu wax ka qabto tabashooyinka uu soo gudbiyay madaxweynaha maamul goboleedka Siciid Cabdullaahi Deni si kor loogu qaado dowladnimada.

U heellan in wax laga qabto tabashooyinka

Ra’iisal Wasaare Barre oo wareysi siiyay VOA Somali isagoo ku sugan magaalada Washington ee dalka Mareykanka, ayaa ku nuux-nuux saday in dowladdiisa ay diyaar u tahay inay wax ka qabato arrimo kasta oo uu soo hadal qaado Madaxweyne Deni. Wuxuu muujiyay rabitaanka ku aadan xiriir furan iyo wadashaqeyn si xal loogu helo caqabadaha hortaagan Puntland.

U Furan Xalinta Khilaafaadka

Ra’iisul Wasaare Barre oo hadalkiisa sii wata ayaa sheegay in uu diyaar u yahay in shaqsi ahaantiisa uu u ambabaxo Puntland si uu ugala soo qeyb galo wadahadalo lagu xalinayo arrimaha siyaasadda. Waxa uu carabka ku adkeeyay in dowladiisa ay ka go’an tahay in wada hadal lagu xaliyo khilaafka.

Waxaa hubaal ah in dowladda federaalku ay taageero u fidisay dowladda Puntland ayna u hanqal taageyso in laga wada shaqeeyo sidii loo heli lahaa hal meel oo la isku raacsan yahay. Waxa uu rajo ka muujiyay in Madaxweyne Deni iyo Madaxda Puntland ay yeelan doonaan wada hadal wax ku ool ah.

Waqtiga wada hadalka

Ra’iisul Wasaaraha ayaa xusay in wada-hadallada uu la yeelanayo Madaxweyne Deni ay tahay in la muddeeyo ka dib marka la soo gabagabeeyo doorashada goleyaasha deegaanka. Marka la eego hannaanka doorasho ee ka socda Puntland, Barre waxa uu aaminsan yahay in wax ka qabashada arrimaha kale ay sugi karaan inta doorashadu ka dhammaanayso.

Asalkii hore Xiisadaha

Bishii Janaayo, Madaxweyne Deni ayaa xiriirka u jaray dowladda dhexe, isagoo caddeeyay in Puntland ay tahay madaxbannaanideeda inta laga gaarayo dastuur la qorayo, lagana qaadayo afti dadweyne. Go’aankan ayaa sababay in Deni uu ka baaqdo shirarkii Golaha Wadatashiga Qaran ee sanadkan lagu qabtey magaalooyinka Baydhabo iyo Dhuusamareeb, sababo la xiriira xiisado siyaasadeed.

Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Maaliyadda C/qafaar Xasan Xaange ayaa bishii May soo jeediyay in diidmada Deni ee dowladda Federaalka ay ka dhalatay markii uu ku guul darreystay inuu qabto xilka Ra’iisul Wasaaraha. Xange waxa uu ku xidhxidhay in Deni uu taageero qeylo dhaan ah u fidiyey Madaxweyne HS Maxamuud oo ugu dambayntii Madaxweyne loo doortay, isaga oo la isla dhex marayey in Deni uu filayey in loo magacaabo Raysal-wasaare taas oo aan qabsoomin.

Doorashadii deegaanka ee dhawaa

Puntland waxa ay qabatay doorashadii deegaanka ee ugu horaysay tan iyo 1967 bishii May, iyada oo in ka badan 3,775 musharax oo ka kala socday todoba xisbi siyaasadeed ay ku tartamayeen 774 kursi. Kaah, Mideeye, iyo Sincad ayaa ku soo baxay xisbiyada hormuudka ah. Inkasta oo in ka badan 385,000 oo codbixiye ay is-diiwaangeliyeen, 177,445 keliya ayaa ka qaybqaatay doorashooyinka.

Marka la soo koobo:

Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre ayaa doonaya in uu dib u heshiisiin la sameeyo Puntland, isagoo muujiyay sida ay dowladda federaalka ah diyaar ugu tahay wada hadal iyo in wax laga qabto tabashooyinka ku saabsan xallinta khilaafaadka. Xiriirka xumaaday ee u dhexeeya dawladda Faderaalka iyo Puntland ayaa salka ku haya arrimo qoto-dheer, Barre waxa uu rajeynayaa in uu u gogol xaaro wadashaqeyn wanaagsan marka la soo gabagabeeyo doorashada deegaanka.