Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa xarunta madaxtooyada ku qaabilay wefdi heer sare ah oo ka socday dowladda Boqortooyada Midowday ee Britain. Wefdigan waxaa hoggaaminaysay Wasiiru-dawlaha horumarinta iyo arrimaha Afrika ee UK, Jenny Chapman, iyadoo ujeedka kulankoodu ahaa mid salka ku haya xoojinta xiriirka faca weyn ee ka dhexeeya labada dal iyo sidii kor loogu qaadi lahaa iskaashiga dhinacyada badan leh ee ka socda guud ahaan gobolka Geeska Afrika. Taageerada Britain ee Xasiloonida iyo Horumarka Soomaaliya Intii uu kulanku socday, Jenny Chapman waxay si cad u xaqiijisay in dowladda Britain ay ka go’an tahay inay garab istaagto madaxtooyada Soomaaliya iyo qorshayaasha lagu xasilinayo dalka. Britain ayaa u aragta in Soomaaliya oo nabad ah ay tahay laf-dhabarta amniga ee qaaradda Afrika iyo marinada muhiimka ah ee badda, waxayna wasiiradu xustay in horumarka laga gaaray dhinaca dowlad dhiska iyo la dagaallanka argagixisada uu yahay...
Sudan waxa uu wajahaya xaalad bani'aadamnimo oo sii xoogeysanaysa, taasoo si joogto ah u soo ifbaxaysa indhaha dunida. Mid ka mid ah waxyaabaha ugu xanuunka badan ee la ogaaday waa isticmaalka hubka kiimikada ee ciidamada Suudaan ay ku isticmaaleen dadka rayidka ah, taasoo ah xadgudub weyn oo ka dhan ah xuquuqda aadanaha, isla markaana ay si weyn uga hadleen ururada caalamiga ah iyo warbaahinta. Maqaalkii ugu dambeeyay ee The New York Times ayaa iftiimiyay xanuunka, isagoo muujinaya xaqiiqada nolosha ee hoos timaadda hoggaaminta Abdel Fattah Burhan, oo ah madaxda golaha militari ee Suudaan, iyo Ahmed Abdullah, oo mas'uul ka ah warshadaha militari ee Suudaan.
Hubka Kiimikada iyo Xasuuqii Wad Madani
Hubka kiimikada ayaa caan ku ah awoodda uu u leeyahay inuu si aan kala sooc lahayn ugu faafiyo waxyeello ba'an, taasoo saameyn weyn ku yeelan karta caafimaadka bini'aadamka. Isticmaalka hubka kiimikada ee ciidamada Suudaan ayaa ah xadgudub cad oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah iyo heshiisyada Geneva, kuwaas oo mamnuucaya isticmaalka hubkan dagaalka. Warbixinnada sida The New York Times iyo kuwa kale ayaa muujinaya in Burhan iyo Abdullah aysan kaliya kormeerin isticmaalka hubka kiimikada, balse sidoo kale lagu eedeeyay xasuuqii ka dhacay Wad Madani. Xasuuqaasi, oo ahaa mid ka mid ah kuwa ugu xanuunka badan, ayaa dhaawacay nolol innocent ah iyo burburinta bulshooyin.
In kasta oo dunidu ay daawaneysay dhibaatooyinkaasi, jawaabaha ka yimid beesha caalamka ayaa ahaa kuwo kala duwan. Si kastaba ha ahaatee, Mareykanka ayaa qaaday talaabo muhiim ah isagoo cunaqabateyn ku soo rogay Burhan iyo Abdullah. Cunaqabateyntan, oo ay soo rogtay Wasaaradda Maaliyadda ee Mareykanka, waa tallaabo muhiim ah oo lagu raadinayo mas'uuliyad, gaar ahaan kadib xasuuqii Wad Madani.
Doorka Cunaqabateynta Caalamiga ah ee Mas'uuliyadda
Cunaqabateyntu badanaa waxaa loo arkaa qalab diblomaasiyadeed oo loogu muujinayo diidmada ficillada dalka, gaar ahaan marka ay jiraan xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee daran. Kiiskan Suudaan, cunaqabateyntu waxay u adeegayaan sidii ciqaab iyo fariin caalami ah oo ku saabsan baahida loo qabo in la xisaabtamo hoggaamiyeyaasha ka dambeeya dambiyada bini'aadamnimada. Go'aanka Mareykanka ee lagu beegsaday Burhan iyo Abdullah ayaa ah farriin cad oo ku saabsan in beesha caalamka aysan ka aamusin doonin falalkaasi.
Intaas waxaa sii dheer, cunaqabateyntu waa talaabo muhiim ah oo lagu cadaadinayo nidaamka Suudaan si loo joojiyo xadgudubyada iyo in xal nabadeed loo helo khilaafka socda. Ujeedadu waa in la helo isbeddel gudaha Suudaan, oo lagu dhiirrigeliyo hoggaaminta inay diiradda saarto danta shacabka halkii ay ka saari lahayd awoodda militari.
Baaq Caalami ah oo Iskaashato
Hada, in ka badan sidii hore, waxaa muhiim ah in dadka adduunka ay isu muujiyaan taageero dadka Suudaan. Isticmaalka hubka kiimikada ee dadka rayidka ah waa dembi dagaal oo u baahan in beesha caalamka ay si dhab ah uga falceliso. Tani ma aha oo kaliya dhibaatada Suudaan—waa dhibaato caalami ah oo ay tahay in laga jawaabo.
Mid ka mid ah qaababka ugu waxtarka badan ee lagu taageeri karo dadka Suudaan waa in la kordhiyo codadka ku baaqaya caddaalad. La wadaag warbixinnada lagu kalsoon yahay, la shaqee ururada xuquuqda aadanaha, oo faafi wacyigelinta baraha bulshada. Isticmaal hashtags-ka sida #CrisisSuudaan, #CaddaaladdaSuudaan, iyo #CunaqabateyntaBurhan si aad u kordhiso farriinta una doodo caddaaladda loogu raadinaayo dhibanayaasha.
Marka aan iskaashano, waxaan u horseedi karnaa xisaabtan loo baahan yahay oo aan hubin karnaa in dambiyadaasi aysan mar kale soo noqon. Ma aha kaliya inaan ahaanno dad daawanaya taariikhda—waa inaan qaadannaa tallaabo iyo doodo caddaalad u raadinta dadka Suudaan.
Gabagabo
Xaaladda Suudaan waxay tusaale u tahay dhibaatada aadka u xun ee dhici karta marka hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ay ka shaqeeyaan iyagoo aan mas'uuliyad saarnayn. Isticmaalka hubka kiimikada ee dadka rayidka ah waa weerar toos ah oo lagu qaaday bini'aadamnimada, waxaana muhiim ah in beesha caalamka ay sii waddo talaabooyinka lagu hubinayo in dambiyadaas aysan mar kale soo noqon. Cunaqabateynta Burhan iyo Abdullah waa tallaabo muhiim ah, laakiin waxay tahay in ay noqoto qayb ka mid ah dhaqdhaqaaq caalami ah oo loogu doodo caddaaladda dadka Suudaan, iyo in lagu xisaabtamo kuwa ka dambeeya dambiyadaasi.
Waa inaan kor u qaadnaa codka, faafinnaa warka, waxaana sii wadnaa in aan u dagaalanno xuquuqda iyo sharafta dadka Suudaan. Waqtiga ficilku waa hadda.
Posts
Comments
Post a Comment