Skip to main content

Follow

Wararka Maanta

Isbaahaysiga Istiraatiijiga ah: Soomaaliya iyo Masar oo Xoojiyey Xiriirka Milateri ka hor Hawlgalka Midowga Afrika

Horudhaca Isbeddelka Amniga ee Geeska Afrika Muuqaalka juquraafi-siyaasadeed ee Geeska Afrika ayaa weji cusub yeelanaya iyadoo dalalka Soomaaliya iyo Masar ay u guureen dhanka xoojinta iskaashiga milateri iyo midka istiraatiijiyadeed. Isbeddelkan weyn ee xiriirka labada dal ayaa gaaray meeshii ugu sarreysay intii uu socday booqasho heer sare ah oo ka dhacday magaalada Qaahira, halkaas oo Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo Wasiirka Difaaca Masar, Jeneraal Cabdel Mageed Saqr, ay si wadajir ah u kormeereen cutubyo ka tirsan ciidanka Masar. Ciidankan ayaa loo diyaarinayaa in loo soo diro Soomaaliya si ay qayb uga noqdaan hawlgalka cusub ee Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya kaas oo beddeli doona hawlgalkii hore ee ku meel gaarka ahaa. Kormeerka Ciidanka iyo Diyaar-garowga Hawlgalka AUSSOM Kormeerka rasmiga ah ee ciidanka ayaa ahaa mid si cad loogu soo bandhigay heerka sare ee diyaargarowga iyo kartida dagaal ee ay dowladda Masar u hurayso xasilinta deriske...

Xiisadaha Sii Kordhaya ee Tigray: Itoobiya ma Qarka u Saaran Tahay Dagaal Kale?

 


Xiisado siyaasadeed iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan ayaa mar kale cirka isku sii shareeray gobolka Tigray ee waqooyiga Itoobiya, taasoo keentay cabsi laga qabo in mar kale la galo dagaal cusub, markan lala galay Eritrea. Dagaalkii hore ee socday intii u dhaxeysay 2020-2022 ayaa sababay dhimashada in ka badan 600,000 oo qof, barakaca malaayiin shacab ah, iyo burbur baahsan. Inkastoo heshiis nabadeed la gaaray bishii November 2022, haddana xiisadaha ma aysan dhammaanin, waxaana hadda muuqata rajo xumo hor leh.

Kala Qeybsanaanta TPLF iyo Saamaynteeda

Mid ka mid ah waxyaabaha hurinaya xiisadda ayaa ah khilaafka ka dhex jira TPLF, xisbigii horey u maamulayay Itoobiya, oo hadda u kala jabay labo garab. Garab ka mid ah ayaa lagu eedeeyay inuu xiriir la leeyahay dowladda Eritrea, taasoo sii xumeysay xaaladda. Madaxweynaha ku-meelgaarka ah ee Tigray, Getachew Reda, ayaa dowladda federaalka ka codsaday inay farageliso, isaga oo ku eedeeyay Eritrea in ay taageerayso garabka kale ee TPLF ee uu hoggaamiyo Debretsion Gebremichael.

Khilaafkan gudaha ah ayaa horseeday jahwareer badan, iyada oo shacabka Tigray ay niyad jabeen, maadaama ay arkeen hoggaankooda oo ku mashquulsan loollan awood, halkii ay wax ka qaban lahaayeen arrimaha muhiimka ah sida dib u dhiska iyo ka saarka ciidanka Eritrea ee weli ku sugan gobolka.

Xiriirka Itoobiya & Eritrea iyo Loolanka Badda Cas

Xiisadaha sii kordhaya ma ahan oo kaliya kuwa gudaha Tigray, balse waxay sidoo kale salka ku hayaan xiriirka Itoobiya iyo Eritrea. Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed wuxuu marar badan sheegay in Itoobiya aysan aqbali karin inay sii ahaato dal aan lahayn dekad. Damaca Itoobiya ee helitaanka badda, gaar ahaan Badda Cas, ayaa dhaliyay walaac weyn oo ay Eritrea ka qabto jiritaanka Itoobiya ee gobolka.

Eritrea oo markii hore la safneyd Itoobiya intii lagu guda jiray dagaalkii Tigray, ayaa hadda la sheegaya inay xidhiidh dhow la sameysaneyso dalal ay ka mid yihiin Masar iyo Soomaaliya si ay isaga difaacdo damaca Itoobiya. Xogaha la helayo ayaa tilmaamaya in Eritrea ay kor u qaaday dhaq-dhaqaaqyadeeda ciidan ee xadka ay la wadaagto Itoobiya, taasoo sii xumeyn karta xaaladda amni ee gobolka.

Diblomaasiyadda iyo Rajada Nabadda

Inkasta oo Ra’iisul Wasaare Abiy uu dhowaan sheegay in Itoobiya aysan dooneyn dagaal kale, haddana dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda Tigray iyo xuduudda Eritrea waxay muujinayaan in xaaladdu aad u kacsan tahay. Hadalka uu dhawaan ka jeediyay baarlamaanka Itoobiya, oo uu ku sheegay in diblomaasiyaddu tahay xalka kaliya, ayaa muujinaya inuu ka warqabo khatarta dagaal kale.

Si kastaba ha ahaatee, haddii khilaafka TPLF sii xoogeysto, Eritrea ay sii waddo faragelinta Tigray, iyo haddii Itoobiya ay ku adkeysato damaceeda Badda Cas, waxay xaaladdu noqon kartaa mid kicisa dagaal hor leh.

Saamaynta Gobolka iyo Faragelinta Dibadda

Haddii dagaal cusub qarxo, wuxuu saameyn ku yeelan doonaa guud ahaan Geeska Afrika. Sudan oo hadda la daalaa dhaceysa dagaal sokeeye, Soomaaliya oo weli dagaal kula jirta Al-Shabaab, iyo xiriirka murugsan ee Itoobiya la leedahay Somaliland, ayaa dhamaantood sii adkeynaya jawiga siyaasadeed ee gobolka.

Dalal ay ka mid yihiin Imaaraadka Carabta iyo Sucuudiga ayaa sidoo kale indhaha ku haya xaaladda, iyaga oo laga yaabo inay door ka ciyaaraan dhinaca ay taageerayaan, si ay u difaacdaan danahooda gobolka.

Gunaanad

Su’aasha ugu weyn ee taagan ayaa ah: ma jiro dagaal kale oo Itoobiya wajaheysa? In kasta oo ay jiraan dadaallo diblomaasiyadeed, haddana khilaafyada gudaha ee Tigray, damaca Itoobiya ee Badda Cas, iyo xiisadda sii xumaaneysa ee kala dhaxeysa Eritrea waxay muujinayaan halis aad u weyn.

Si looga fogaado dagaal hor leh, waa in la xoojiyo wada-hadalka, lagana fogaado xasaradaha siyaasadeed iyo faragelinta dibadda. Haddii dhinacyadu isku dayaan inay xal nabadeed raadiyaan, waxay suurtagal noqon kartaa in laga hortago burbur hor leh.

Laakiin haddii wax laga qaban waayo xasaradda hadda taagan, Itoobiya waxay markale wajahaysaa khatar dagaal oo ragaadin kara xasilloonida gobolka oo dhan. Waqtigu waa mid xaddidan, go’aanka se waa mid ay tahay inay qaataan madaxda gobolka iyo dalalka gobolka oo dhan.

Comments

Maant iyo Soomaaliya

Saldhigga Sirta ah ee Masar ee Dagaalka Diyaaradaha Aan Duuliyaha Lahayn ee Suudaan — Caddeyn, Khatarta, iyo Baahida Baaritaan

  Saamaynta Siyaasadeed iyo Istiraatiijiyeed  Ka leexashada dhexdhexaadnimada: Isticmaalka saldhig shisheeye si loo fuliyo duqeymo waa tallaabo ka baxsan taageerada diblomaasiyadeed ee hore, waxayna muujinaysaa faragelin milatari oo qarsoon. Iskaashi iyo hubka caalamiga ah: Hawlgalku wuxuu muujinayaa sida teknoolojiyada iyo iskaashiga milatari ee caalamiga ah u beddeli karaan xaalada dagaalka, kordhinayana gaadhista iyo saameynta weerarrada. Khatarta fiditaanka: Duqeymaha xuduudaha ka gudba waxay kordhinayaan halista jawaab celin, khaladaad istiraatiiji ah, iyo xasilooni darro ka sii fida gobolka Arrimaha Bani’aadantinimo  Barakac iyo dhaawac bulsho: Dagaalka diyaaradaha casriga ah ayaa sii xumeynaya xaalad bani’aadantinimo oo hore u liidatay, iyadoo malaayiin qof ay ka barakaceen gudaha iyo dibadda. Helitaanka gargaar: Duqeymaha iyo khilaafaadka isdaba‑jooga ah waxay carqaladeynayaan marinada gargaarka iyo gaarsiinta kaalmooyinka; ilaalinta rayidka iyo marinad...

Somaliland Calls for Direct International Aid in Formal Appeal

In a bid to bolster its development efforts and ensure efficient utilization of international aid, the breakaway Republic of Somaliland has issued a formal request urging donors to channel donations directly to its government. This appeal, articulated in a detailed letter from Somaliland's Ministry of Planning, underscores the importance of direct engagement with the Somaliland authorities, bypassing intermediaries. Led by Ahmed Mohamed Diriye (Toorno), the Minister of Planning and National Development, the letter emphasizes adherence to established international aid protocols. Minister Diriye acknowledges the invaluable support of international partners while emphasizing the critical need for direct interaction through official channels, in line with international aid guidelines. Central to the appeal is the call for neutrality in aid distribution, irrespective of political considerations. The letter stresses that humanitarian assistance should prioritize the well-being of all ind...

Somali President Announces Victories Against Al-Shabab Amidst Challenges

In a recent press conference held in Kismayo, President Hassan Sheikh Mohamud of Somalia declared a significant triumph in the fight against the notorious militant group Al-Shabab. The federal government, in collaboration with the state of Jubbaland, has successfully liberated crucial territories in the southern part of the country. However, amidst these victories, President Mohamud addressed the temporary pause in military operations due to the recent El Nino rains. Beyond the military front, the President expressed a commitment to collaborating with Jubbaland to aid flood recovery efforts and resume operations. The Impact of Recent Flooding: President Mohamud acknowledged the severe impact of last year's unprecedented flooding, which claimed the lives of over 120 people and affected more than 2.4 million individuals across Somalia. The devastating consequences prompted a temporary halt in military operations to address the pressing needs of the affected population. The federal g...

Caqabadaha Cusub ee Hor istaagay Shirka Doorashooyinka Soomaaliya iyo Baaqii Qaramada Midoobay

Siyaasadda Soomaaliya ayaa markale gashay xaalad hubanti la’aan ah ka dib markii uu fashil ku dhowaaday qorshihii lagu qaban lahaa shirka wadatashiga ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada. Is-mari-waagan cusub ayaa soo shaac baxay markii wafdi hordhac u ahaa madaxda maamulada Puntland iyo Jubaland loo diiday inay ka dagaan garoonka diyaaradaha ee magaalada Muqdisho, taas oo keentay inuu dib u dhac ku yimaado wadahadalladii la filayay in looga hadlo arrimaha doorashooyinka dalka. Xiisadda Amniga ee Garoonka Aadan Cadde Xukuumadda federaalka ayaa ku dooday in diyaaradaha siday ciidamada ilaalada u ah madaxda goboleedyada ay jabiyeen hab-maamuuska amniga ee caasimadda. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa sheegtay inaan loo dulqaadan karin ciidamo fara badan oo aan nidaamsanayn kuwaas oo khatar ku noqon kara xasilloonida Muqdisho. Dhanka kale, maamullada Jubaland iyo Puntland ayaa tallaabadan ku tilmaamay mid mas’uuliyad darro ah oo loogu talagalay inay carqalad ku noqoto w...

Privacy Policy