Skip to main content

Follow

Wararka Maanta

Qiimaha Qaaliga ah ee Aamusnaanta: Maxay Xalka Milateri ugu Noqon Wayday Mid u Adeega Suudaan?

  Warbixintii dhowaan ka soo baxday afhayeenka Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, Tommy Pigott, ayaa iftiisay xaaladda sii xumaanaysa ee dalka Suudaan, gaar ahaan walaaca laga qabo isbeddelka khatarta ah ee loo jihaystay dhanka "xal milateri." Iyadoo Jeneraal Cabdifataax al-Burhaan uu sii xoojinayo hadallada mudnaanta siinaya gacan-sarraynta goobta dagaalka halkii uu ka dooran lahaa wadahadal diblomaasiyadeed, beesha caalamku waxay wajahaysaa xaqiiqo qadhaadh: habkani maaha mid beegsanaya oo keliya xoogaga soo horjeeda, balse wuxuu khatar toos ah gelinayaa nolosha malaayiin qof oo rayid ah oo aan waxba galabsan. Hadallada u ololeynaya xalka milateri waxay gacan ka geystaan sharciyeynta rabshadaha socda, waxayna shacabka ku hayaan cabsi joogto ah. Marka hoggaanka Ciidanka Qalabka Sida ee Suudaan (SAF) ay colaadda u dhigaan mid ay ku xidhan tahay jiritaankooda ama dhimashadooda, waxay dhab ahaantii ula dhaqmayaan nolosha dadka rayidka ah sidii wax aan qiimo lahayn oo ku dh...

Xiisadaha Sii Kordhaya ee Tigray: Itoobiya ma Qarka u Saaran Tahay Dagaal Kale?

 


Xiisado siyaasadeed iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan ayaa mar kale cirka isku sii shareeray gobolka Tigray ee waqooyiga Itoobiya, taasoo keentay cabsi laga qabo in mar kale la galo dagaal cusub, markan lala galay Eritrea. Dagaalkii hore ee socday intii u dhaxeysay 2020-2022 ayaa sababay dhimashada in ka badan 600,000 oo qof, barakaca malaayiin shacab ah, iyo burbur baahsan. Inkastoo heshiis nabadeed la gaaray bishii November 2022, haddana xiisadaha ma aysan dhammaanin, waxaana hadda muuqata rajo xumo hor leh.

Kala Qeybsanaanta TPLF iyo Saamaynteeda

Mid ka mid ah waxyaabaha hurinaya xiisadda ayaa ah khilaafka ka dhex jira TPLF, xisbigii horey u maamulayay Itoobiya, oo hadda u kala jabay labo garab. Garab ka mid ah ayaa lagu eedeeyay inuu xiriir la leeyahay dowladda Eritrea, taasoo sii xumeysay xaaladda. Madaxweynaha ku-meelgaarka ah ee Tigray, Getachew Reda, ayaa dowladda federaalka ka codsaday inay farageliso, isaga oo ku eedeeyay Eritrea in ay taageerayso garabka kale ee TPLF ee uu hoggaamiyo Debretsion Gebremichael.

Khilaafkan gudaha ah ayaa horseeday jahwareer badan, iyada oo shacabka Tigray ay niyad jabeen, maadaama ay arkeen hoggaankooda oo ku mashquulsan loollan awood, halkii ay wax ka qaban lahaayeen arrimaha muhiimka ah sida dib u dhiska iyo ka saarka ciidanka Eritrea ee weli ku sugan gobolka.

Xiriirka Itoobiya & Eritrea iyo Loolanka Badda Cas

Xiisadaha sii kordhaya ma ahan oo kaliya kuwa gudaha Tigray, balse waxay sidoo kale salka ku hayaan xiriirka Itoobiya iyo Eritrea. Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed wuxuu marar badan sheegay in Itoobiya aysan aqbali karin inay sii ahaato dal aan lahayn dekad. Damaca Itoobiya ee helitaanka badda, gaar ahaan Badda Cas, ayaa dhaliyay walaac weyn oo ay Eritrea ka qabto jiritaanka Itoobiya ee gobolka.

Eritrea oo markii hore la safneyd Itoobiya intii lagu guda jiray dagaalkii Tigray, ayaa hadda la sheegaya inay xidhiidh dhow la sameysaneyso dalal ay ka mid yihiin Masar iyo Soomaaliya si ay isaga difaacdo damaca Itoobiya. Xogaha la helayo ayaa tilmaamaya in Eritrea ay kor u qaaday dhaq-dhaqaaqyadeeda ciidan ee xadka ay la wadaagto Itoobiya, taasoo sii xumeyn karta xaaladda amni ee gobolka.

Diblomaasiyadda iyo Rajada Nabadda

Inkasta oo Ra’iisul Wasaare Abiy uu dhowaan sheegay in Itoobiya aysan dooneyn dagaal kale, haddana dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda Tigray iyo xuduudda Eritrea waxay muujinayaan in xaaladdu aad u kacsan tahay. Hadalka uu dhawaan ka jeediyay baarlamaanka Itoobiya, oo uu ku sheegay in diblomaasiyaddu tahay xalka kaliya, ayaa muujinaya inuu ka warqabo khatarta dagaal kale.

Si kastaba ha ahaatee, haddii khilaafka TPLF sii xoogeysto, Eritrea ay sii waddo faragelinta Tigray, iyo haddii Itoobiya ay ku adkeysato damaceeda Badda Cas, waxay xaaladdu noqon kartaa mid kicisa dagaal hor leh.

Saamaynta Gobolka iyo Faragelinta Dibadda

Haddii dagaal cusub qarxo, wuxuu saameyn ku yeelan doonaa guud ahaan Geeska Afrika. Sudan oo hadda la daalaa dhaceysa dagaal sokeeye, Soomaaliya oo weli dagaal kula jirta Al-Shabaab, iyo xiriirka murugsan ee Itoobiya la leedahay Somaliland, ayaa dhamaantood sii adkeynaya jawiga siyaasadeed ee gobolka.

Dalal ay ka mid yihiin Imaaraadka Carabta iyo Sucuudiga ayaa sidoo kale indhaha ku haya xaaladda, iyaga oo laga yaabo inay door ka ciyaaraan dhinaca ay taageerayaan, si ay u difaacdaan danahooda gobolka.

Gunaanad

Su’aasha ugu weyn ee taagan ayaa ah: ma jiro dagaal kale oo Itoobiya wajaheysa? In kasta oo ay jiraan dadaallo diblomaasiyadeed, haddana khilaafyada gudaha ee Tigray, damaca Itoobiya ee Badda Cas, iyo xiisadda sii xumaaneysa ee kala dhaxeysa Eritrea waxay muujinayaan halis aad u weyn.

Si looga fogaado dagaal hor leh, waa in la xoojiyo wada-hadalka, lagana fogaado xasaradaha siyaasadeed iyo faragelinta dibadda. Haddii dhinacyadu isku dayaan inay xal nabadeed raadiyaan, waxay suurtagal noqon kartaa in laga hortago burbur hor leh.

Laakiin haddii wax laga qaban waayo xasaradda hadda taagan, Itoobiya waxay markale wajahaysaa khatar dagaal oo ragaadin kara xasilloonida gobolka oo dhan. Waqtigu waa mid xaddidan, go’aanka se waa mid ay tahay inay qaataan madaxda gobolka iyo dalalka gobolka oo dhan.

Comments

Maant iyo Soomaaliya

Somali Parliamentarians Decry Port Deal Between Ethiopia and Somaliland

Nairobi, Kenya: Tensions flared Thursday as Somali parliamentarians in Kenya, along with prominent Somali leaders, vehemently condemned the recent port deal struck between Ethiopia and the breakaway region of Somaliland. The agreement, signed by Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed and Somaliland President Muse Bihi Abdi, granting Ethiopia access to the Red Sea through Somaliland's Berbera port, was deemed a brazen affront to Somalia's territorial integrity. Dr. Aden Keynan, a Somali lawmaker, described the deal as a blatant violation of Somalia's sovereignty. He, along with other concerned voices, urged the international community to act swiftly if Ethiopia refuses to retract the agreement. Calls for intervention were directed towards the United Nations, the African Union, and the Intergovernmental Authority on Development (IGAD). The agreement further ignited anxieties across the region, considering the historical animosity between Somalia and Ethiopia. One Kenyan MP war...

Tensions Escalate as Talks Resume Between Somaliland and Federal Government

In a region marked by historical complexities and territorial disputes, the recent resumption of talks between the federal government and the breakaway territory of Somaliland has sparked new tensions. The discussions, hosted by President Ismail Omar Guelleh of Djibouti, aimed to navigate the delicate relationship between these entities. However, these talks faced strong opposition from President Said Abdullahi Deni of Puntland, a semi-autonomous region within Somalia's northern part. Denouncing the absence of Puntland in the discussions, Deni condemned the reopening of talks, highlighting the ongoing border disputes between Puntland and Somaliland as a significant point of contention. Since February, clashes between the Somaliland army and SSC-Khatumo forces have escalated, with both sides accusing each other of instigating fatal combat in Las Anod town. This protracted conflict has contributed to heightened tensions in the region and complicated the efforts toward resolution. Som...

C/risaaq Axmed Siciid Faarax oo loo doortay Guddoomiyaha cusub ee Puntland

C/risaaq ayaa wareegii koowaad helay 37 cod, taasoo keentay in 3 musharax oo kale ay tanaasulaan. Muqdishu, Soomaaliya - C/risaaq Axmed Siciid Faarax ayaa loo doortay guddoomiyaha cusub ee baarlamaanka Soomaaliya. Doorashada ayaa ka dhacday magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland, waxaana doorashadan ka dhacday magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland. Faarax ayaa wareegii koowaad ee doorashada helay 37 cod, taasoo ku filan inuu ku guuleysto. Saddexdii musharrax ee kale ee tartanka ku jiray ayaa dhammaantood ka tanaasulay bandhigga xooggan ee Faarax. Doorashadan ayaa ka dambeysay ka dib xiisado siyaasadeed oo dhowr maalmood ka taagnaa Puntland. Si kastaba ha ahaatee, habka codaynta lafteedu waxay u dhacday si nabad ah oo nidaamsan. Faarax ayaa loo arkaa inuu aad ugu dhow yahay Madaxweyne Deni. Faarax ayaa ah siyaasi aad loo tixgaliyo, wuxuuna soo noqday guddoomiyaha guddiga doorashada Puntland. Waxaa loo arkaa inuu aad ugu dhow yahay Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni. Dad...

Political Tensions Rise as Somali Leader Criticizes President's Visit to Ethiopia

In a recent turn of events, Abdirahman Abdishakur Warsame, the leader of the Wadajir political party and a member of parliament in Somalia, has voiced strong disapproval of President Hassan Sheikh Mohamud's decision to travel to Addis Ababa, Ethiopia. The president's planned visit is aimed at attending three crucial conferences, including the 37th African Union (AU) Summit, the International Government for Agricultural Development (IGAD), and the East Africa Community Leaders Conference. Warsame, however, described the president's choice as a mistake and criticized the government's handling of its diplomatic ties with Ethiopia. He asserted that if contacts with Ethiopia were not deemed necessary, the government should have minimized its engagement with the neighboring country. Warsame emphasized the need for the president to provide an explanation for attending the meetings in Addis Ababa, particularly considering what he referred to as Ethiopia's actions underminin...

Privacy Policy