Horumarka dijitaalka ah ee dambiyada abaabulan ayaa soo bandhigay habab aad u xun oo qasab ah oo si buuxda uga gudbaya qaab-dhismeedka amniga dhaqameed. Shabakadaha baadda ee internetka ku shaqeeya mar dambe kuma tiirsana oo keliya faa'iidada maaliyadeed. Taa beddelkeeda, waxay hubeeyaan isku-dhawaanshaha, aqoonsiga, iyo nuglaanta dhaqanka si ay u qabtaan bartilmaameedyadooda. Marka laga eego dhinaca sharciga ee xaqiiqada ah, xukunka lagu riday Waleed Saeed oo 31 jir ah oo ka dhacay Maxkamadda Boqortooyada ee Snaresbrook ayaa muujinaya baaxadda ba'an ee ugaarsiga casriga ah ee dijitaalka ah. Kiiskiisa Saeed ayaa lagu xiray 16 sano ka dib olole aan kala go 'lahayn oo xarig, handadaad, iyo rabshado galmo ah oo ka dhacay London oo dhan, wuxuuna soo bandhigayaa isgoys muhiim ah oo qarsoodiga internetka uu la kulmo dhaawac jireed oo daran. Farsamooyinka Baadista Bartilmaameedka ah iyo Ku-xidhka Online-ka ah Dib u eegis caafimaad oo lagu sameeyay baaritaanka Booliska Metropolit...
Soomaaliya waxay maanta taagan tahay isgoys xasaasi ah oo ay isaga horyimaadeen hiigsiga dhismaha dowladnimo taam ah iyo caqabadaha hortaagan xasiloonida dhabta ah. Iyadoo xildhibaannada baarlamaanku ay u dabbaal-degayaan wax ka beddelka dastuurka iyagoo u arka calaamad muujinaysa dowlad qaan-gaartay, haddana muuqaalkaas waxaa hadheeyay hubanti la’aan baahsan. In kasta oo horumar laga sameeyay dhanka habraaca sharciga, haddana dastuurka oo waraaq ku qoran iyo xaaladda dhabta ah ee dalka ka jirta ayaa ah laba arrimood oo aad u kala fog. Hannaanka lagu soo afjarayo xilliga kumeel-gaarka ah ma ahan mid fudud, waayo dastuurka sannadkii 2012-kii loo sameeyay dalka wuxuu ahaa mid loogu talagalay in lagu qanciyo maamul goboleedyada iyo kala duwanaanshaha siyaasadeed ee dalka ka jira, sidaas darteed isbeddellada hadda lagu sameeyay ma noqon karaan kuwo lagu soo afjaro caqabadaha jira iyadoo aan heshiis buuxa laga gaarin.
Dadaalka Baarlamaanka iyo Farqiga u Dhexeeya Gobollada
Wax ka beddelka uu baarlamaanku sameeyay wuxuu muujinayaa in hay’adaha dowladda ay awood u leeyihiin inay ka doodaan sharciyada adag, taas oo farriin wanaagsan u diraysa beesha caalamka. Si kastaba ha ahaatee, geeddi-socodka dhismaha dowladnimada ma ahan mid ku xiran oo keliya ansixinta sharciyo ku kooban magaalada Muqdisho. Khilaafka ka dhashay wax ka beddelka dastuurka ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamulada qaarkood sida Puntland iyo Jubbaland ayaa muujinaya jilicsanaanta nidaamka federaalka. Marka laga reebo maamul goboleedyada diiddan hannaanka, waxaa kale oo jira xaaladda Somaliland oo weli u muuqata mid caqabad ku ah midnimada dastuuriga ah ee la hiigsanayo. Haddii aan la helin kalsoonida iyo wadatashiga dhammaan dhinacyada ay khuseyso, isbeddellada sharcigu waxay halis ugu jiraan inay abuuraan xiisad hor leh halkii ay xal keeni lahaayeen.
Mustaqbalka Dowladnimada iyo Caqabadaha Hor-yaalla
Dhismaha dowladnimo ma ahan oo keliya in la helo qoraallo sharci ah, balse waa in la helaa hay’ado xooggan oo fulin kara shaqadaas iyo shacab kalsooni ku qaba maamulka. Baarlamaanka Soomaaliya weli waxaa ka dhex jira saameynta kooxaysiga iyo danaha gaarka ah, halka garsoorkuna uu wajahayo caqabado xagga madax-bannaanida ah marka ay timaado loolanka siyaasadeed. Sidoo kale, aqoonsiga dowladnimo ee caalamka laga helo wuxuu ku xiran yahay sida ay dowladda dhexe u maamuli karto dhulka ay sheeganayso iyo sida ay u xasiliso amniga. Soomaaliya waxay sameysay horumar la taaban karo, laakiin weli ma ahan dowlad dhammaystiran oo ka gudubtay dhammaan caqabadaha. Waddada loo marayo xasiloonida waxay u baahan tahay niyad-sammi iyo in si dhab ah loo wajaho nusqaamaha dhanka dhismaha hay'adaha iyo ka qeyb-gelinta maamulada federaalka si calaamadaha sharciga ah loogu beddelo dowladnimo dhab ah oo laga dareemo guud ahaan dalka.
Posts
Comments
Post a Comment