Xiisada ciida kadib ayaa kor u kacday iyadoo maleeshiyada ssc iyo ciidanka somaliland ay isku diyaarinayaan dagaal.

Jaamac Garaad Maleeshiyada SSC ayaa ka samri waayey maamulka Somaliland, waxayna u diyaar garoobeen inay kordhiyaan weerarada ka dib fasaxa ciida, sida uu sheegay Garaad Cali oo ka mid ah Isimada SSC. Garaad Cali ayaa ka dalbaday Somaliland inay ciidamadeeda kala baxdo dhulka SSC, isagoo sheegay in arrintaasi loo baahan yahay in la bilaabo wada hadal.

Wax badan ma haystaan, annaguna waanu joogsannay. Waxaan rabnaa in aan ogeysiinno caalamka iyo maamulka Soomaaliyeed in aan dulqaadkii naga dhammaaday. Waxaan qaadi doonaa duulaan ka dib ciida maanta ayuu yiri Garaad Cali.

Waxa uu ka dalbaday Somaliland in ay ciidamadeeda Milatari ka saarto deegaanada SSC, isagoo sheegay in taasi ay shardi u tahay in la bilaabo wada hadal kasta.

Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi oo Salaadii Ciidda kula tukaday magaalada Hargeysa ayaa ka hadlay colaada Laascaanood, wuxuuna ku adkaystay in xuduudka gumaysigu Somaliland leeyahay aanu gorgortan ka geli karin. Madaxweynaha ayaa ku andacoonaya in dadka reer Sool ay ku noolaayeen xoriyad, wuxuuna beeniyay eedeymaha loo jeediyay ee ah in Somaliland ay ku hayso dulmi.

20kii Abriil, Amnesty International ayaa daabacday warbixin ay ku qiyaastay in rabshado dhex maray ciidamada ammaanka Somaliland iyo ciidamada hubaysan ee SCC-Khaatumo ee magaalada Laascaanood ee lagu muransan yahay ay sababeen in ka badan 100 dhimasho ah iyo in ka badan 600 oo dhaawac ah, oo ay ku jiraan tobanaan rayid ah. Kooxdu waxay ku boorisay dhammaan dagaalyahannada inay joojiyaan weerarrada aan loo meel dayin, ay ballan-qaadaan ilaalinta rayidka, ayna ilaaliyaan mabaadi'da sharciga caalamiga ah ee bani'aadamnimada.

Hay’adda caafimaadka adduunka ee WHO ayaa sheegtay in tan iyo bishii January ay magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool ay ku dhinteen 80 qof, halka 30,000 oo kalena ay ku barakaceen magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool. Sida laga soo xigtay WHO, dagaalka sii socda ayaa sababay in inta u dhaxaysa 154,000 iyo 203,000 oo qof ay ku barakacaan tan iyo December 2022. Tan iyo markii ay bilowdeen dagaalka Laascaanood, ku dhawaad ​​95,000 oo qaxooti iyo magangalyo doon ah ayaa ka yimid Soomaaliya ilaa Itoobiya. Abaarta ba’an ee ka jirta gobolka Sool ayaa sii kordhisay dagaalka, taasoo keentay biyo la’aan aan hore loo arag, isla markaana ay sii kordhisay khatarta cudurrada faafa.

Ka dib dilkii loo gaystay nin ka tirsanaa mucaaradka deegaanka bishii December 2022, kaas oo dhaliyay mudaaharaadyo lagaga soo horjeedo dawladda Somaliland, colaadda Laascaanood ayaa ka qaraxday. Ciidamada Somaliland markii ay ka gadooday, waxa ay rasaas ku fureen dad aan hubaysnayn oo mudaaharaadayay, waxaana ku dhintay ilaa 20 qof intii ay socdeen isu soo baxyadii ugu horeeyay ee socday horraantii January.

Laascaanood waxaa hadda maamula guddi heer deegaan ah oo ka kooban 33 hogaamiye beeleed oo Dhulbahante ah. Inkasta oo ay ku dhawaaqeen in ay u weecdeen istiraatijiyad weerar ah, haddana ciidamada Somaliland waxa ay ku sugan yihiin meel ka baxsan magaalada, kuwaas oo canbaarayn caalami ah kala kulmaya, dedaallo dhexdhexaadin ah oo ay wadaan dalalka Itoobiya iyo Jabuuti ee deriska ah, diblomaasiyiin reer galbeed ah iyo codsiyo gargaar bini’aadantinimo ah oo ay ka walaacsan yihiin in ay sii korodho.

 

Somaliland waxa la aas aasay 1991-kii oo ah gobol gooni-goosad ah oo ka go’ay waqooyi-galbeed ee dalka oo uu dagaal sokeeye ka socday. Waa jamhuuriyad iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida oo aan haysan aqoonsi caalami ah.