Mashruuc dib loogu furayo xuduudaha oo bilaabay Kenya, Somalia, Ethiopia.

Isgoysyada rasmiga ah ee xuduudka u dhaxeeya Kenya, Soomaaliya iyo Itoobiya oo qeyb ahaan ama gebi ahaanba xirnaa sanadihii ugu dambeeyay sababo dhanka ammaanka ah ayaa dib loo furi doonaa, taasoo qeyb ka ah mashruuc cusub. Rigathi Gachagua, madaxweyne ku xigeenka Kenya, ayaa sheegay in hindisahan uu kor u qaadi doono kobaca dhaqan-dhaqaale ee u dhexeeya saddexda waddan isagoo ka hadlayay xaflad lagu soo bandhigay Khamiistii shalay magaalada Mandheera ee xuduudka ku taalla.

Colaadaha hubaysan "Horumarka kaabayaasha dhaqaalaha; waa in aan aamusinaa qoriga si ay warshaduhu dib u guuxaan; waa in aan aamusinaa rabshadaha si loo helo barwaaqo dhaqan-dhaqaale," ayuu ku dhawaaqay. Mashruucan oo ay maalgalisay U.K ayaa loogu magac daray “Deris Wanaag” oo af-soomaali ah, kaas oo loo tarjumay “Deris Wanaag”, kaas oo la doonayo in wax looga qabto xasillooni-darrada iyo amni-darrada ka jirta dalalka Geeska Afrika.

Inkasta oo qaar ka mid ah meelaha laga soo galo xudduudaha mararka qaarkood lagu dhawaaqay in la xidhay tobankii sano ee la soo dhaafay, dagaalyahannada, dembiilayaasha, iyo muhaajiriinta caadiga ah waxay sii wadaan inay si xor ah uga gudbaan xuduudaha. Ururka Al-Shabab oo ah urur xag-jir ah oo Soomaali ah ayaa sannadkii hore boqolaal rag ah keenay dalka Itoobiya ka hor inta aanay ka saarin maamullada deegaanka.

Sida laga soo xigtay Jane Marriot oo ah wakiilka Ingiriiska ee Kenya, mashruucan ayaa ah mid muhiim u ah Kenya iyo Geeska Afrika labadaba. Waxaan rabnaa in hindisahan uu gacan ka geysto sidii loo keeni lahaa "wax badan oo wanaagsan oo togan, waana midda aan rabno inaan gacan ka geysanno sidii loo keeni lahaa," ayay tiri. "Waxaad wada leedihiin caqabado badan - abaaraha, colaadaha kheyraadka, fidinta hubaysan, argagixisada."

Sida laga soo xigtay Gachagua, dawladuhu waxay dejin doonaan siyaasado lagu soo afjarayo khilaafka, oo ay ku jiraan hagaajinta isku xirka waddooyinka iyo kaabayaasha biyaha iyo sidoo kale xoojinta waxbarashada. Dowladuhu waxay caddeeyeen inay sirdoon iyo shaqaale dheeraad ah ka heli doonaan xuduudka, si ay gacanta ugu soo dhigaan Al-Shabaab, si wax looga qabto sababaha keenay argagixisanimada.

Si loo xaddido dhaq-dhaqaaqa Al-shabaab, Kenya waxay xirtay goobaha rasmiga ah ee laga soo galo xuduudka ay la wadaagto Soomaaliya sannadkii 2012-kii. Saldhigga xuduudka ee Mandheera, iyo isgoysyada Lamu, Wajeer, iyo Gaarisa, ayaa dhammaantood la xiray.

Si kastaba ha ahaatee Kenya ayaa horaantii sanadkan ku dhawaaqday in la furayo xadka ay la wadaagto Soomaaliya iyo Itoobiya. Hindisahaan ayaa sida uu sheegay Wasiirka Amniga Soomaaliya Maxamed Axmed Sheekh waxa uu ku soo beegmayaa xilli loo baahnaa, waxaana lagu guuleysan doonaa in wax laga qabto dhibaatooyinka amni darro ee ka taagan xuduudaha.

"Iyo niyadda wadajirka wadajirka ah, weligeed lama helin waqti ka wanaagsan oo lagu gaari lahaa masiirka guud oo si wadajir ah looga wada qayb qaadan lahaa mashruucan si wax looga qabto caqabadaha xuduudaha," ayuu yiri Maxamed. Heshiis dhanka amniga ah oo u dhexeeya Kenya iyo UK ayaa la gaaray Arbacadii shalay, waxaana furitaanka mashruuca uu dhacay maalintii xigtay.